الدابة هجبا ( از باب ضرب ) : راند ن ستور را . و هجب فلانا بالعصا : زد فلان را به چوب دستى . و هجب فلان :
شتابى كرد فلان .
هجد
(
hajed
) ا . ع . كلمهايست كه بدان اسب را زجر مىكنند .
هجد
(
hojjad
) ع . ج . هاجد .
و ج . هجود .
هجدم
(
hejdam
) ا . ع . كلمهايست كه بدان اسب را زجر كنند تا پيش رود .
هجده
(
hajdah
) و (
hejdah
) پ . ص . توصيفى : ده بعلاوه هشت .
هجدهم
(
hajdahom
) و (
hejdahom
) پ . ص . توصيفى :
چيزى كه در مرتبه هجده واقع شده باشد .
هجر
(
hajr
) ا . ع . جدايى . و درازى و كلانى درخت . يق : ذهبت الشجرة هجرا اى طولا و عظما . و لقيته عن هجر : ملاقات كردم با وى بعد سالى و يا پس از شش روز و يا زيادتر از آن و يا بعد غيبت . و نيز هجر : نيمه روز و اشتداد گرما و يا از وقت زوال تا عصر . و نيكو و گرامىنژاد جوان مرد و بهتر . و مهار .
و زه كمان . و فراخى و ارزانى . ج : اهجار .
يق : ما بلده الاهجر من الاهجار اى خصب .
هجر
(
hajr
) م . ع . هجره هجرا و هجرانا ( از باب نصر ) :
جدايى كرد ازو . و هجر الشئ : ترك كرد و واگذاشت آن چيز را . و هجر فى الصوم : باز ماند در روزه از جماع . و هجر البعير هجرا و هجورا ( نيز از باب نصر ) : بست آن شتر را و تنك بر كشيد بر آن . و يهجرون بذكره :
يعنى مىستايند او را . و هجر ( مجهولا ) يعنى واگذار شد . و نيز هجر و هجرة :
گذاشتن شرك را .
هجر
(
hejr
) ا . ع . شتر لايق و فايق ، مذكر و مؤنث در وى يكسان است .
هجر
(
hejr
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جدايى و مفارقت ضد وصل .
هجر
(
hojr
) ا . ع . سخن زشت و بيهوده . ج : مهاجر .
هجر
(
hojr
) م . ع . هجر فى نومه و مرضه هجرا و هجيرى و اهجيرى ( از باب نصر ) : هذيان گفت در خواب و بيمارى و پريشان گفت .
هجر
(
hajar
) ا . ع . شهرى در يمن ، مذكر و منصرف آيد و گاه مؤنث و غير منصرف . و نام همه زمين بحرين . و منه المثل : كمستبضع تمر الى هجر . و نيز نام قريهاى در نزديك مدينه .
هجر
(
hajer
) ص . ع . بهتر و فاضلتر از خود . و گران باز سسترونده .
هجر
(
hojor
) ع . ج . هجير .
هجر
(
hejerr
) ا . ع . خوى و عادت و شان .
هجر
(
hejerr
) ا . ع . بسوى ده هجرت كردن ، اسم است مهاجرة را .
هجراء
(
hajr '
) ا . ع . سخن زشت و بيهوده . و ما عنده هجراء ذلك و لا غناء ذلك : يعنى نيست در نزد وى كفايت و لياقت و توانايى اين كار .
هجران
(
hejr n
) م . ع . هجر هجرا و هجرانا . ر . هجر .
هجران
(
hejr n
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جدايى و مفارقت و دورى و دورى از دوستان و ياران .
هجرة
(
hajrat
) ا . ع . يك سال تمام .
هجرة
(
hejrat
) و (
hojrat
) ا .
ع . رفتن از زمينى بزمينى . و سنة الهجرة كه آن را سنة الاذن بالرحيل نيز خوانند ساليست كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله از مكه بسوى مدينه كوچ فرمود يعنى در 22 ماه صفر و يا غره ربيع الاول از سال چهاردهم بعثت آن حضرت كه مطابق بود با سال 622 مسيحى و مبدء تاريخ هجرى همين سال است .
هجرت
(
hejrat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - مفارقت و جدايى و ترك وطن و دورى از خانمان و مفارقت ياران و دوستان .
هجرتان
(
hejrat ne
) ا . ع .
به صيغه تثنيه يعنى دو هجرت يكى هجرت بحبشه باشد و ديگرى هجرت بمدينه . و ذو الهجرتين :
آنكسىكه بهر اين دو جا هجرت كرده باشد .
هجرس
(
hejres
) ا . ع . روباه و بچهء روباه . و خرس . و كپى . و مردم ناكس و لئيم . و هر جانور خرد كه بشب گشت كند و كوچكتر از روباه و بزرگتر از كلاكموش بود . ج : هجارس . المثل : ازنى من هجرس : اى الدب . و اعلم من هجرس اى القرد .
هجرع
(
hajra '
) و (
hejra '
) ا . ع .
احمق و گول . و دراز بالاى باريك . و ديوانه .
و دراز بالاى لنگ . و سك سلوقى . و سك شكارى .
هجرى
(
hejri
) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب بهجرت آن حضرت از مكه بمدينه . و تاريخ هجرى سالمه تازى كه مبدء آن از هجرت آن حضرت از مكه بمدينه است . ر . هجرة (
hejrat
) و (
hojrat
) .
هجرى
(
hajariyy
) ص . ع .
منسوب به شهر هجر .
هجريا
(
hejriyy
) ا . ع .
طريقه و عادت .
هجز
(
hajz
) ا . ع . آواز نرم