تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3914

مساهمون:

ص٣٩١٤
و هر چيز راست بر زمين نصب كرده و هر چيز كه بر زمين عمود باشد . و هج كردن : راست كردن و با شتاب و چالاكى آماده كردن .

هج

(
haj
) ع . كلمه‌اى كه بدان سك را زجر كنند ، يسكن و ينون .

هج

(
hajj
) م . ع . هج البيت هجا و هجيجا ( از باب نصر ) : شكست و ويران كرد خانه را . و هجت عينه : بمغاك فرو رفت چشم او .

هج

(
hojj
) ا . ع . يوغ آماج .

هجء

(
haj '
) م . ع . هجا جوعه هجا و هجوء ( از باب فتح ) : آرام گرديد گرسنگى او . و هجا الطعام : خورد طعام را . و هجا بطنه : پر كرد شكم خود را . و هجا الابل : بچرا گذاشت شتران را . و هجا طعامكم غرثى : آرام كرد طعام شما گرسنگى را .

هجا

(
haj
) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان سك را زجر كنند ، و قدينون .

هجا

(
haj
) ا . پ . مأخوذ از تازى - هجو . و هجا كردن : هجو كردن .

هجأ

(
haja '
) ا . ع . هر چيزى كه در نزد كسى سپرى گردد .

هجأ

(
haja '
) م . ع . هجا هجأ ( از باب سمع ) : تيز گرديد گرسنگى او .

هجاء

(
hej '
) ا . ع . شكل . يق : هذا على هجاء هذا : اين به شكل اين است . و دشنام و نكوهش . و نيز هجاء : تقطيع كردن لفظى را بحروف . و حروف هجاء : حروف مقطعات .

هجاء

(
hej '
) م . ع . هجاه هجوا و هجاء و تهجاء ( از باب نصر ) : دشنام داد او را بشعر و نكوهيد و سب كرد او را . و المراة تهجو زوجها : آن زن مذمت مىكند صحبت شوهر خود را . و هجوت القرآن هجاء : آموختم من قرآن را . و قيل لاعرابى أ تقرأ القرآن فقال : و الله ما هجوت منه حرفا . و هجوت الحروف هجوا و هجاء : خواندم من آن حروف را . و هاجاه مهاجاة و هجاء : هجو كرد هر يك صاحب خود را .

هجاة

(
haj t
) ا . ع . غوك .

هجأة

(
hoja'at
) ا . ع . گول و احمق .

هجاج

(
haj j
) ص . ع . سير هجاج : رفتار سخت .

هجاج

(
haj ja
) و (
haj je
) ا . ع . مردم فرومايه . و ركب فلان هجاج ، يعنى فلان بر سر خود رفت . و كذلك : ركب فلان هجاج .

هجاجة

(
haj jat
) ا - ص . ع . گرد و غبار كه هر چيز را فرو پوشد . و مرد گول و احمق .

هجاجيك

(
haj jik
) ع . بلفظ مثنى يعنى دور باش . ر . هذاذيك .

هجار

(
hej r
) ا . ع . زه كمان . و گلوبند . و تاج . و انگشترى كه مردم ايران آن را نشانه مىكردند . و ريسمانى كه در خردگاه پاى شتر بسته بر تهيگاه و يا بتنگ متصل بتهيگاه آن بندند . و ريسمان پالان شتر .

هجارس

(
haj res
) ع . سختى هاى روزگار . و ريزه‌ترين بارانهاى سرما مثل پشك .

هجارس

(
haj res
) ا . ع . ج . هجرس .

هجاس

(
hajj s
) ا . ع . شير بيشه‌اى كه گوش دهد آواز را .

هجال

(
hej l
) ع . ج . هجل . و ج . هجيل .

هجالة

(
hajj lat
) ا . ع . زن بيوه .

هجان

(
hej n
) ص . ع . برگزيدهء از هر چيزى . و شتر برگزيدهء سپيد موى ، مذكر و مؤنث و واحد و جمع در وى يكسان است . يق : بعير هجان و ناقة هجان و ابل هجان . و ارض هجان : زمين خوش خاك و مثمر . و امرأة هجان : زن گرامى . و نيز هجان : يار بد و مصاحب بد .

هجان

(
hej n
) ع . ج . هجين . و ج . هجينة .

هجان

(
hojj n
) ع . ج . هجيج .

هجانة

(
haj nat
) ا . ع . گرانمايگى و نيكويى .

هجانة

(
haj nat
) م . ع . هجن هجنة و هجانة و هجونة ( از باب كرم ) : هجين گرديد و ناكس و فرومايه گشت .

هجانة

(
hej nat
) ا . ع . پليدى و خبيثى . يقال : هو بين الهجانة .

هجاوة

(
haj vat
) م . ع . هجو يومنا هجاوة ( از باب كرم ) : سخت گرديد روز ما .

هجاور

(
haj var
) ا . پ . گروه مردم . و نام شهرى كه مردم آنجا بخوب صورتى مشهورند .

هجاهج

(
hoj hej
) ا . ع . ستبر و كلفت و ضخيم .

هجائن

(
haj 'en
) ع . ج . هجان . يق : ابل هجائن : شتران سپيد گرامى .

هجائن

(
haj 'en
) ع . ج . هجين . و ج . هجينة .

هجائى

(
hej 'iyy
) و

هجائية

(
hej 'iyyat
) ص . ع . منسوب بهجاء . و الحروف الهجائية : حروف الفبا .

هجب

(
hajb
) م . ع . هجب
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3914 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )