تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3870

مساهمون:

ص٣٨٧٠
برجله يطاه وطأ ( از باب سمع ) : سپرد آن را زير پاى . و وطى المراة : گاييد آن زن را . و بنو فلان يطوهم الطريق : يعنى بنى فلان نزد يك راه فرود آمدند و روندگان راه مىسپرند و مىكوبند آنها را و لگدمال مىكند . و وطاه وطأ ( از باب فتح ) : آماده كرد آن را و نرم و آسان گردانيد .

وطاء

(
vat '
) ا . ع . زمين نشيب و پست ميان زمينهاى بلند .

وطاء

(
vat '
) و (
vet '
) ا . ع . گستردنى و مهد گسترده شده خلاف غطاء . ج : اوطئة .

وطاء

(
vet '
) م . ع . واطاه على الامر مواطاة و وطاء : موافقت كرد وى را بر آن كار . و واطا فى الشعر : تكرار قوافى نمود در شعر بلفظ و معنى . و قرئ قوله تعالى :
أَشَدُّ وَطْئاً
اى مواطاة .

وطاءة

(
vat 'at
) ا . ع . پاسپردگى و پايمالى .

وطاءة

(
vat 'at
) م . ع . وطوء الموضع يوطوء وطاءة و وطوءة وطئة وطئة ( از باب كرم ) : كوفته و نرم و پاسپرده شد آن موضع .

و طاب

(
vet b
) ع . ج . وطب . و قولهم : صفرت وطابه : يعنى خالى شد و تهى گشت مشك آن كنايه است از مردن و يا كشته شدن .

وطأة

(
vat'at
) ا . ع . ضغطه و فشارش و تنگى و گرفتگى سخت . و جاى پا . الحديث : اللهم اشدد وطاتك على مضر : يعنى خدايا سخت كن گرفتگى خود را بر مضر .

وطأة

(
vata'at
) ا . ع . راه پا سپرده و لگدكوب شده . و مسافران .

وطاس

(
vatt s
) ا . ع . شبان .

وطاوط

(
vat vet
) و

وطاويط

(
vat vit
) ع . ج . وطواط .

وطائد

(
vat 'ed
) ا . ع . قواعد بنا و سراى . و ديك پايه‌ها و سه پايه . ج : وطيدة .

وطب

(
vatb
) ا . ع . مشك شير . ج : اوطب و و طاب و اوطاب . و ج ج : اواطب . و مرد سخت دل درشت‌خوى . و پستان بزرك . و الوطب : مرد برهنه پاى .

وطباء

(
vatb '
) ا . ع . زن بزرك پستان .

وطث

(
vats
) م . ع . وطث الارض وطثا ( از باب ضرب ) : سخت پاى كوفت بر زمين ، لغة فى وطس .

وطح

(
vath
) م . ع . وطحه وطحا ( از باب ضرب ) : بعنف و مشقت دور كرد آن را با دست .

وطح

(
vath
) و (
vatah
) ا . ع . پليدى و پيخال . و گلى كه بر سم و چنگال ستور و مرغ چسبيده باشد .

وطحة

(
vathat
) ا . ع . واحد وطح .

وطد

(
vatd
) م . ع . وطده وطدا وطدة ( از باب ضرب ) : پا برجاى كرد آن را و استوار گردانيد و گران سنك ساخت فوطد هو ( مجهولا ) . و وطد الشئ اليه : چسبانيد آن چيز را به آن و فرا گرفت آن را . و وطد له منزلة : راست كرد و آماده نمود براى وى منزلت را . و وطد الارض : كوفت زمين را تا سخت گردد . و وطد المكان : كوبيد آن جاى را با ميطدة . و وطد الشئ : بر جاى و ثابت ماند آن چيز و سير كرد و رفت ، از اضدادست . و وطد على باب الغار الصخر : مسدود كرد در آن غار را با سنك و سنك‌چين كرد آن را . و وطد فلانا الى الارض : نشاند فلان را بر زمين . و لغة فى وطئ . و منه فى رواية : اللهم اشدد طدتك على مضر اى وطاتك .

وطد

(
vated
) ص . ع . استوار و محكم و ثابت و برقرار .

وطر

(
vatar
) ا . ع . حاجت و نياز و حاجتى كه شخص بدان نهايت اهتمام را داشته باشد و چون كسى بحاجت خود برسد به او مىگويند : قضيت و طرك : يعنى رسيدى بحاجت خود .

وطس

(
vats
) م . ع . وطس الارض وطسا ( از باب ضرب ) : سخت زد زمين را موزه و جز آن . و وطس الشئ : شكست آن چيز را .

وطش

(
vatc
) م . ع . وطش له وطشا ( از باب ضرب ) : بيان نمود يك جزء از كار را . و وطش الشئ : دفع كرد و راند آن چيز را . و وطش الكلام : آشكار نكرد سخن را و بطور اغلاق و اشكال سخن راند . و وطش فلانا : زد فلان را .

وطط

(
votot
) ا . ع . مردمان ضعيف العقل و ضعيف البدن .

وطف

(
vataf
) ا . ع . فروهشتگى و دراز كشيدگى . يق : فى السحابة وطف : يعنى از جهت بسيارى آب دامن ابر فروهشته و دراز كشيده شده است .

وطف

(
vataf
) م . ع . وطف يوطف و طفا ( از باب سمع ) : بسيار مژه و ابرو كشت . و ريخته شد باران .

وطفاء

(
vatf '
) ص . ع . سحابة وطفاء : ابر فروهشته دامن باران‌ناك و ابر پيوسته ريزان و ابرى كه زمان اندكى بارد .

وطفة

(
vatfat
) ا . ع . مويهاى اندك . يق : عليه وطفة من الشعر .