و نلت من مطلوبى نيلا و نالا و نالة ( از باب سمع و ضرب ) : رسيدم بمطلوب خودم . و نال من عرضه : دشنام داد او را . و نلته : دادم او را .
نيل
(
nayl
) ا . پ . مأخوذ از تازى - رسيدن بمطلوب و مقصود كه به فارسى جمتود گويند .
نيل
(
nil
) ا . پ . رود بزرگى در افريقاى شرقى و منبع آن درياچهء ويكتوريا - نيانزا و پس از خروج ازين درياچه آن را بحر الجبل مىنامند و پس از آنكه چندى عبور كرد بحر الغزال و سپس بحر الابيض و در حوالى خارطوم بحر الازرق كه از حبشه مىآيد بدان متصل شده و از نوبى و مصر عبور كرده مىرسد به شهر قاهره و در آنجا منشعب مىشود و دو بازوى عمده آن يكى در حوالى دمياط و ديگرى در حوالى رزط در درياى مديترانه مىريزند و امتداد اين رود 6500 كيلومتر مىباشد . و نيل مبارك : رود نيل . و درياى نيل :
رود نيل .
نيل
(
nil
) ا . ع . رود مصر . و نام دهى در كوفه . و شهرى ميان بغداد و واسط .
نيل
(
nil
) ا . پ . مأخوذ از سنسكريت - يك نوع گياهى كه آن را وسمه و رنك و بتازى كتم گويند و سدوس نيز گويند . و ماده ملونهاى كه از برك اين گياه بدست مىآورند و در رنگرزى استعمال مىنمايند . و سپند سوخته كه جهة دفع چشمزخم بر پيشانى و بناگوش كودكان كشند . و نيل خم : آسمان . و يا نيل فلك : نحوست آسمان و سياهى آسمان .
نيلاب
(
nil b
) ا . پ . رود سند .
نيل اندود
(
nil - andud
) ص . پ .
لاجوردى و آسمانگون و كبود و برنك نيل و تيره .
نيلپر
(
nilopar
) ا . پ . نيلوفر .
نيلة
(
naylat
) ا . ع . عطيه و دهش و خير . يق : ما اصاب منه نيلة : نرسيد از وى عطايى و خيرى و چيزى .
نيلج
(
nilaj
) ا . ع . مأخوذ از نيله فارسى و به معناى آن .
نيل داغ
(
nil - d q
) ا . پ . سياهى جاى داغ كرده .
نيلرام
(
nilr m
) ا . پ . فرشته موكل بر برف و باران و تگرك .
نيلفام
(
nil - f m
) ص . پ . كبود و لاجوردى و برنك نيل و نيلاندود .
نيلفر
(
nilofar
) ا . پ . نيلوفر .
نيلك
(
nilak
) ا . پ . مصغر نيل و كبودى اندك و كبود رنك و مايل بكبودى و كبودى كه در انگشتها از سرما پديد مىآيد . و نشكنج .
نيلكار
(
nil - k r
) ا . پ . كسى كه با نيل رنك مىكند .
نيلگاو
(
nil - g v
) ا . پ . آهوى سپيد پاى .
نيلگر
(
nil - gar
) ا . پ . نيلكار و كسى كه با نيل رنگ مىكند .
نيلگرى
(
nil - gari
) ا . پ . سبب رويانيدن . و نيلگرى كردن : سبزه رويانيدن .
نيلگون
(
nil - gun
) ا - ص . پ .
برنك نيل و كبود و لاجوردى و آسمانگونى . و روى آسمان . و ابر آگنده از باران . و بحر نيلگون : درياى سياه .
نيلگونپردها
(
nil - gun - pardah
) و
نيلگون خيام
(
nil - gun - xay m
) و
نيلگون وطا
(
nil - gun - vet
) ا . پ .
آسمان .
نيلم
(
nilam
) ا . پ . سنگى قيمتى و كبود رنك كه بفرانسه سفير گويند .
نيلوبرك
(
nilubarg
) و
نيلوپر
(
nilupar
) و
نيلوپل
(
nilupal
) ا .
پ . نيلوفر .
نيلوفر
(
naylufar
) ا . ع . مأخوذ از نيلوفر فارسى و به معناى آن .
نيلوفر
(
nilufar
) ا . پ . گلى از جنس لاله و كبود رنك كه بيشتر در آب رويد و چون سر از آب برآرد بشكفد . و نيلوفر ماتم :
گل نيلوفرى كه جنازه مرده را بدان مىپوشانند .
و جشن نيلوفر : جشنى كه در روز هفتم خرداد ماه مىگيرند .
نيلوفرى
(
nilufari
) ص . پ . آسمان گونى و لاجوردى .
نيلوفرى طاق
(
nilufari - t q
) ا .
پ . آسمان .
نيلوفل
(
nilufal
) ا . پ . نيلوفر .
نيله
(
nile
) ا . پ . نيل و عصارهء وسمه .
نيله
(
nile
) ص . پ . كبود و بيشتر بر اسب و استر اطاق مىگردد .
نيلى
(
nili
) ص . پ . منسوب به نيل و كبود .
نيلىبحر
(
nili - bahr
) و
نيلىپرده
(
nili - parde
) و
نيلىحصار
(
nili - hes r
) و
نيلىحقه
(
nili - hoqqe
) و
نيلىدواير
(
nili - dav yer
) ا . پ .
آسمان و فلك .
نيم
(
nim
) ا . پ . نصف و يك قسمت از دو قسمت هر چيزى يعنى چون چيزى را دو قسمت كنند هر يك از آن دو قسمت نيم آن چيز خواهد بود . و وسط و ميان . و هر چيز ناقص و ناتمام . و نام درختى هندى كه برگ آن زخم را به مىكند .
نيم
(
nim
) ا . ع . نعمت تام . و