تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3788

مساهمون:

ص٣٧٨٨

نوين

(
navin
) و (
novin
) ا . پ . پادشاهزاده . و خوب‌ترين از هر چيزى .

نوينده

(
nuyande
) ص . پ . تيز فهم و عاقل و دانا و ذهين و زيرك و چالاك .

نويه

(
novye
) و (
nuye
) واو مجهول ا . پ . شاخهء تر و تازه از درخت رسته . و رطوبت و ترى كه در درختانست . و فرياد و فغان و ناله و زارى .

نوييدن

(
nuyidan
) ف ل . م پ . ببانك بلند گريه كردن و زاريدن .

نويين

(
nuyin
) ا . پ . بلغت اهالى خوارزم : پادشاه‌زاده و فرمانده ده هزار نفر .

نه

(
na
) و (
nah
) هاى ملفوظ - پ . حرف نفى كه بدان منع از ارتكاب كارى را مىكنند و منفى مىسازند جمله و يا قضيه‌اى را .

نه

(
neh
) . پ . هاى ملفوظ - كلمهء امر از نهادن .

نه

(
neh
) ا . پ . شهر و مدينه . و نه شاپور : نام شهرى كه اكنون نيشابور مىگويند يعنى شهر شاپور .

نه

(
neh
) ص . پ . هاى ملفوظ . نهنده مانند مرهم نه : آنكه به روى زخم مرهم مىگذارد . و قدم نه : كسى كه پا بجايى مىگذارد . و قدم نه زيارت شدن : زيارت كردن و ديدن كردن .

نه

(
noh
) پ . ص عددى : يكى از اعداد فرد كه بلافاصله پس از هشت مىآيد يعنى هشت بعلاوهء يك و بتازى تسعه گويند . و نيز سوراخهاى بدن انسانى يعنى دو سوراخ گوش و دو سوراخ بينى و يك سوراخ دهان و دو سوراخ پيش و پس . و نه بام : نه آسمان . و نيز نه پايه و نه پدر و نه پرده و نه حجره و نه حصار مينا و نه خراس و نه رواق و نه سپهر و نه شهر بالا و نه صحيفهء گردون و نه طارم و نه طبق و نه قصر و نه كاخ و نه مقرنس بمعنى نه آسمان . و نه پايه : منبرى كه خطيب بر آن بالا رفته خطبه خواند . و نه پدر : هفت كوكب سيار و عقدهء رأس و عقدهء ذنب . و نه حجره : نه حرم آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و نه گوهر : فيروزه و ياقوت و لعل و الماس و نيلم و زمرد و عقيق و مرواريد و مرجان .

نهأ

(
nah '
) م . ع . نهئ نهأ ( از باب فتح ) : پر گرديد . و نهئ اللحم نهأ و نهاءة و نهوء و نهوءة و نهاوة ( از باب سمع و كرم ) : نيم‌پز گرديد گوشت .

نها

(
neh
) ا . ع . آبگينه و شيشه .

نهاء

(
neh '
) ع . ج . نهى (
nahy
) و (
nehy
) .

نهاء

(
neh '
) ا . ع . پايان و انجام و انتها . و خردترين از جاهايى كه آب باران در آن ايستد . و آبگينه و شيشه و قاروره . ج : نهاة . و سنگى سپيد نرم‌تر از رخام . و نوعى از مهره . و بلند شدن آب . و دراز شدن روز . و نام دارويى كه در باديه مىرويد .

نهاء

(
neh '
) و (
noh '
) ا . ع . قدر و اندازه . يق : هم نهاء ماة : ايشان باندازهء صد مىباشند . و كذلك : نهاء ماة .

نهاءة

(
nah 'at
) م . ع . نهئ نهأ و نهاءة . ر . نهأ .

نهاءة

(
neh 'at
) ا . ع . واحد نهاء معنى يك شيشه و يك قاروره .

نهاب

(
neh b
) ع . ج . نهب .

نهاب

(
nahh b
) ص . ع . غارتگر .

نهاب

(
nahh b
) ا . ع . شير بيشه .

نهابر

(
nah ber
) ع . ج . نهبرة .

نهابر

(
nah ber
) ا . ع . دوزخ و جهنم .

نهابير

(
nah bir
) ع . ج . نهبورة .

نهاة

(
noh t
) ع . ج . نهاء . و ج . ناهى .

نهات

(
noh t
) م . ع . نهت الاسد و غيره نهاتا و نهيتا ( از باب ضرب ) : بانك كرد آن شير و جز آن و ناله برآورد و دم سرد زد .

نهات

(
nahh t
) ص . ع . خر بسيار بانك . و مرد سخت بانك . و شير بيشهء سخت آواز .

نهات

(
nahh t
) ا . ع . نام اسبى .

نهاد

(
nah d
) ا . پ . خوى و طبيعت . و طرز و روش و رسم و عادت . و آتش‌نهاد : آتشين‌خوى و تابناك و سوزان .

نهاد

(
neh d
) پ . ح م . نهادن . ا . نهنده و نشاننده . و وضع و محل و طرز و حالت و خوى و مزاج و طبيعت و سرشت . و شكل و قد و قامت . و سيرت و صفت و خصلت و ذات و فطرت . و ضمير و دل و باطن . و طريقه و روش و روش معين كرده شده و رسم و قاعده و قانون . و نقشه و نقش و نشان و علامت و نقش پا . و بنا و بنياد . و خاندان و اصل و نسب و نژاد . و دردى . و سرگين . و اسب جوان و يا گاو جوان . و ترس و بيم . و سركش و وحشى . و بد نهاد : بدكار و مجرم . و پيشنهاد : صنعت و هنر و پيشه . و پيشكش . و نيك‌نهاد : نيك سرشت و خوش‌فطرت .

نهاد

(
noh d
) ا . ع . اندازه . يق : هذا نهاد ماة : اين باندازهء صدست .

نهاد

(
nohh d
) ع . ج . ناهد .

نهادگى

(
neh dagi
) ا . پ . ذات و سرشت و طبيعت . و شكل و عادت و اساس و بنا و سيرت و فطرت . و لباسى كه مخصوصا