نكز
(
nokoz
) ع . ج . نكوز .
نكژده
(
nakajde
) ا . پ . كوزه و مشربهء سفالين .
نكس
(
naks
) م . ع . نكسه نكسا ( از باب نصر ) : نگونسار كرد آن را . و نكس الطعام و غيره داء المريض :
بازگردانيد طعام و جز آن درد آن بيمار را . و نكس الرجل : باز گردانيده شد آن مرد .
نكس
(
neks
) ا . ع . تير سوفار شكسته كه پايين آن را بالا سازند . و كمانى كه سرشاخ را پايين آن سازند و بن آن را سر وى و اين عيب است . و مرد سست و ضعيف . و پيكانى كه بيخش شكسته و سر آن را بن وى كرده باشند . و بچهاى كه نخست پاهاى وى برآيد . و مقصر از غايت كرم و جوانمردى . ج : انكاس .
نكس
(
noks
) ا . ع . بازگرديدگى مرض و بيمارى .
نكس
(
noks
) م . ع . نكس المرض ( مجهولا ) نكسا و نكاسا : برگردان شد بيمارى .
نكس
(
noks
) ا . پ . مأخوذ از تازى - بازگردان شدگى بيمارى .
نكس
(
nokos
) ا . ع . برجاى ماندگان از پيرى .
نكس
(
nakas
) ص . پ . ناكس و فرومايه .
نكسا
(
noksan
) و (
naksan
) ا .
ع . تعسا له و نكسا : يعنى هلاكت و به روى افتادگى باد مر او را و جهة مناسبت با تعسر نكسا (
naksan
) نيز گويند .
نكش
(
nakc
) م . ع . نكشت البئر نكشا ( از باب نصر و ضرب ) :
بقعر رسانيدم چاه را و برآوردم گل و لاى آن را . و منه : فلان بحر لا ينكش :
فلان دريايى است كه خشك نمىگردد . و لمعة لا تنكش : سبزهزارى است كه از بيخ بركنده نشود . و نكش الشئ : سپرى كرد آن چيز را . يق : اتوا على عشب فنكشوه : رسيدند به آن گياهتر پس سپرى كردند آن را . و نكش منه : فارغ گرديد از آن .
نكص
(
naks
) م . ع . نكص عن الامر نكصا و نكوصا و منكصا ( از باب نصر و ضرب ) : سپسايكى رفت و بددل شد و باز ايستاد از آن . و نكص على عقبيه : برگشت از كارى كه در پى آن بود خاص بالرجوع عن الخير و فى الشر نادر .
نكظ
(
nakz
) م . ع . نكظه نكظا :
شتابانيد و دشوار گردانيد وى را از حاجتى كه داشت .
نكظ
(
nakz
) و (
nakaz
) و
نكظة
(
nakazat
) م . ع . نكظ نكظا و نكظا و نكظة و منكظة ( از باب سمع ) : كوشيد و رنج ديد و شتافت . و سخت گرسنه گرديد .
نكظ
(
nakaz
) ا . ع . سخت گرسنگى . و سبب شتاب و تعجيل .
نكع
(
nak '
) م . ع . نكعه عن الامر نكعا ( از باب فتح ) : شتابانيد وى را از آن كار . و رد نمود و دور ساخت وى را از آن كار . و نكع فلانا : تيره گردانيد عيش فلان را بشتابانيدن . و نكع زيدا : پشت پا زد بر دبر زيد . و نكع فلانا حقه : بند كرد از فلان حقش را . و داد حق فلان را . و نكع عن الماشية نكعا و تنكاعا : در دوشيدن سختى كرد بر آن ستور . و نكع عن الحاجة : نكول كرد و سستى نمود در حاجت آن . و ما نكع اى ما زال : هميشگى نمود .
نكع
(
nak '
) و (
nake '
) و (
noka '
) ص . ع . مرد سياه بسرخى مايل .
نكع
(
naka '
) م . ع . نكع انفه نكعا ( از باب سمع ) : رفت پوست بينى او .
نكع
(
noka '
) ا . ع . رنك سرخ .
نكع
(
noko '
) ع . ج . نكوع .
نكعة
(
nak'at
) ا . ع . گياهى شبيه بطرثوث .
نكعة
(
naka'at
) ا . ع . بار درخت نقاوى و يا بار درخت ديگرى كه سرخ است و شلم قتاد . و سر بينى . و مرد سياه مايل بسرخى .
نكعة
(
naka'at
) و (
noka'at
) ا .
ع . شكوفهء طرثوث كه بدان رنك سرخ كنند .
نكعة
(
nake'at
) ا . ع . زن سرخ .
و لبى كه نيك سرخ باشد .
نكعة
(
noka'at
) ص . ع . رجل نكعة : مرد سرخى كه پوست بينى وى رفته باشد . و رجل هكعة نكعة : مرد گول و احمق . و مردى كه از جاى نجنبد .
نكف
(
nakf
) م . ع . نكف الدمع نكفا ( از باب نصر ) : بانگشت پاك كرد اشك از رخسار . و نكف عنه :
برگرديد از آن و عدول كرد . و نيز نكف :
پى گم كردن . يق : نكفت اثره نكفا ، و اين را در صورتى گويند كه شتر را در زمين سهل بچرانند زيرا در زمين درشت اثر نمىگذارد . و نيز نكف : سپرى كردن . يق :
نكفت الغيث : سپرى كردم باران را يعنى قطع شد باران از من . و هذا غيث لا ينكف ( مجهولا ) اى لا ينقطع . و جيش لا ينكف ( ايضا مجهولا ) : سپاهى كه قطع نمىشود ، احصا نمىگردد . و بحر لا ينكف ( ايضا مجهولا ) : دريايى كه آب آن كشيده نمىشود و سپرى نمىگردد . و يق : فلان بحر