و قولهم : نقاط من الكلاء : قطعههاى پراكندهء آن . و كذلك : نقط من الكلاء .
و نيز نقطة : مال گزيده . و نام مردى .
نقطه
(
noqte
) ا . پ . مأخوذ از تازى - خجك سياهى بر سپيدى و عكس آن .
و خجكى كه بر بالا و يا زير حرف گذارند .
و نيل و داغ و خال و لكه و باصطلاح هندسه منتهاى خط . و نقطهء اعتدال ربيعى :
در آمدن جرم آفتاب در مقابل ابتداى برج حمل . و نقطهء اعتدال خريفى : در آمدن جرم آفتاب در مقابل ابتداى برج ميزان كه در هر دو شب و روز مساوى مىگردد . و نقطهء دايره : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
و نقطهء روشنتر پرگار : قطب فلك و مركز عالم و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
نقطهء زرين : آفتاب . و نقطه سويدا :
سياهى دل . و نقطهء عرضى : نقطهء وهمى و خيالى . و نقطهء گل : مركز زمين و كرهء زمين . و نقطهء نه دايره : مركز زمين .
و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
نقطه بنقطه
(
noqte - be - noqte
) م ف . پ . مأخوذ از تازى - بطور دقت و با كمال دقت .
نقطهدار
(
noqte - d r
) ص . پ .
خجكدار و خالدار و حرفى كه بر زبر و يا زير آن نقطه باشد مانند ج و ش .
نقع
(
naq '
) ا . ع . گرد و غبار . ج :
نقاع و نقوع . و زمين نيكو خاك فراهم آمد نگاه آب . و جايى كه در آن آب جمع شده و حبس شده باشد . و آنچه در چاه و جز آن از آب فراهم آمده باشد . ج : نقاع و انقع . المثل : انه لشراب بانقع ، اين مثل را در حق كسى گويند كه بسيار آزموده كار و بر حذر درآيندهء امور و بمنتها رسانندهء مراد خود باشد و كسى كه در كارهاى سخت و دشوار در آمده باشد زيرا كه دليل و راهنما چون بشناسد دشتها را دانا و ماهر مىگردد در رفتن بسوى انقع يعنى جاهايى كه در آن آب فراهم آمده باشد . و نيز نقع : دشت و زمين پست و هموار . ج : نقاع . و نام موضعى نزديك مكه .
نقع
(
naq '
) م . ع . نقع الموت نقعا ( از باب فتح ) : بسيار گرديد مرك .
و نقع فلانا بالشتم : بد گفت و دشنام زشت داد فلان را . و نقع زيد بالشراب و الخبر : شفا يافت زيد از آن شراب و خبر . و نقع الدواء فى الماء : خيسانيد آن دارو را در آب . و نقع فلان بالماء نقعا و منقعا : سيراب شد فلان از آب . يق :
شرب حتى نقع . و نقع الماء فى المنقعة نقعا : بسيار ماند آب در منقعة .
و نقعت النعامة : بانك كرد آن شترمرغ .
و نقع الصارخ بصوته نقعا و نقيعا :
در پى بانك رفت . و نقع الصوت : بلند شد آن آواز . و نقع الصوت : بلند كرد آواز را . و نقع الرجل : فرياد كرد آن مرد .
و نقع الجيب نقعا : دريد گريبان را . و نقع فلانا : كشت فلان را . و نقع زيد :
نحر كرد زيد نقيعة را . و نقع الريق فى فمه نقعا و نقوعا : فراهم آورد آب دهن را در دهن . و نقع الماء العطش : فرو نشاند آب تشنگى را . و ما نقعت بخبر فلان نقوعا : يعنى نه باك دارم از خبر فلان و نه تصديق مىكنم آن را . و نقع نقوعا : نقيعة ساخت . و قولهم : ميلوا ننقع لكم : يعنى برگرديد تا براى شما گوسپند و يا شتر كشيم .
نقعاء
(
naq ' '
) ا . ع . زمين خوش خاك كه آب در وى گرد آيد . و زمين پست هموار .
نقف
(
naqf
) م . ع . نقف الشراب نقفا ( از باب نصر ) : صاف نمود شراب را و يا آميخت شراب را با آب .
و نيز نقف : شكستن تارك سر و سخت زدن بر آن و يا با نيزه و يا با عصا زدن بر آن .
و نزديك بدماغ رسيدن شكستگى . و باندرون رسيدن جراحت و ريش ستور . و كفانيدن حنظل . و سوراخ كردن تخم مرغ .
نقف
(
neqf
) و (
naqf
) ا . ع .
چوزهء مرغ نو بر آمدهء از تخم .
نقف
(
noqof
) ع . ج . نقيف .
نقفة
(
naqafat
) ا . ع . پارهء زمين هموار در سر كوه .
نقل
(
naql
) م . ع . نقلته نقلا ( از باب نصر ) : از جايى بجايى بردم آن را .
و نقلت الابل : يك باره و دوباره آب خورانيدم شتران را . و نقلت خف البعير :
پاره دوختم سپل شتر را . و نقلت الخف :
اصلاح كردم موزه را و در پى نمودم آن را .
و نقلت الثوب : در پى كردم جامه را . و نقل الحديث اى رفعه : برداشت حديث را .
نقل
(
naql
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جابجايى و جابجا شدگى و جابجا كردگى و انتقال و تغيير جا و مكان . و بيان و حكايت و خير و روايت و قصه و داستان و افسانه .
و منقول و چيز جابجا شده . و نقل كردن :
از جايى بجايى بردن و مردن و ترجمه كردن و بيان كردن و مرمت كردن و اصلاح نمودن .
و نفل اثقال كردن : حمل بار كردن و چيز سنگينى را از جايى بجايى بردن . و نقل ماتم :
حلوايى كه با جنازهء مرده مىفرستند . و نقل مكان : جلاى وطن و ترك وطن و اولين منزل مسافر كه با خانهء وى چندان مسافتى نداشته باشد و چندى در آنجا توقف مىكند تا آنچه از لوازم سفر كسر دارد تهيه و تدارك