و مؤنث آيد . ج : انعل و نعال . و قطعهاى از آهن و يا نقره و يا طلا كه پايين نيام شمشير باشد ، نيز مؤنث آيد . و زمين درشت كه در وى سنگريزهها درخشد و هيچ نروياند .
ج : نعال . و پى كه در گوشهء كمان بندند .
و چرمى كه همهء پشت كمان را بدان پيچند .
و مرد سخت ذليل و خوار . و آهن آماج كه بدان زمين شيار كنند . و نام يك نوع ماهى بزركسر . و نام قلعهاى . و زوجه و زن مرد .
نعل
(
na'l
) م . ع . نعل الدابة نعلا ( از باب فتح ) : نعل بست در پاى آن ستور . و نعلهم : نعل بخشيد ايشان را .
نعل
(
na'l
) و (
na'al
) م . ع . نعل نعلا و نعل نعلا ( از باب فتح و سمع ) : نعل پوشيد .
نعل
(
na'l
) ا . پ . مأخوذ از تازى - پساهنك و به شك و آهنى كه بر كف سم ستور ميخ كنند تا سوده نگردد . و نيز آهن پارهاى كه زير پاشنهء كفش تعبيه نمايند .
و نعل افگندن : بشتاب و تعجيل رفتن و درماندن و درمانده شدن . و نعل بستن :
نعل كردن ستور . و نعل در آتش : اضطراب و بىقرارى . و نعل شام : ماه و قمر و دميدگى صبح . و نعل و داغ : داغى كه قلندران و عاشقپيشگان به صورت نعل اسب بر سينه مىنهند . و نعل واژگون : كارى كه مردم بدان پى نبرند و از آن خبردار نگردند .
نعلبكى
(
na'l - baki
) ا . پ .
آوندى كوچك و پهن و بىگودى كه در زير فنجان گذارند و نعلك و يا نعلبكى و كلاجود نيز گويند .
نعلبند
(
na'l - band
) ا . پ . آنكه ستور را نعل مىكند و خربشك .
نعلبندى
(
na'l - bandi
) ا . پ .
شغل نعلبند . و خراج اندكى كه از رعيت گيرند .
نعلبها
(
na'l - bah
) ا . پ .
مال و زرى كه بطور تصدق ولايت خود بلشكر خصم دهند تا از تاخت و تاراج ايمن باشند .
نعلة
(
na'lat
) ا . ع . كفش و پا افراز . ج : نعال .
نعلتراش
(
na'l - tar c
) ا . پ .
نعلساز .
نعلچه
(
na'l - ce
) ا . پ . نعل كوچك . و ميخهاى آهنى كه بعوض نعل به زير پاشنه كفش مىزنند . و نشانى كه هندوها بر پيشانى مىگذارند .
نعلچهگر
(
na'l - ce - gar
) و
نعلچيگر
(
na'l - ci - gar
) ا . پ . آنكه پاشنههاى كفش را ميخ مىزند .
نعلزده
(
na'l - zade
) ص . پ .
نعل بسته و نعل كرده . و اسب آمادهء براى مسافرت .
نعلساز
(
na'l - s z
) ا . پ .
كسى كه براى ستور نعل مىسازد .
نعلك
(
na'lak
) و
نعلكى
(
na'laki
) ا . پ . مأخوذ از تازى - آوند پهن و گردى كه در زير پياله مىگذارند و نعلبكى نيز گويند .
نعلى
(
na'li
) ص . پ . مأخوذ از تازى - به شكل نعل اسب .
نعلين
(
na'layn
) ا . ع . بصيغهء تثنيه يك جفت نعل . و يك جفت كفش چوبين .
نعلين
(
na'layn
) ا . پ . مأخوذ از تازى - كفش عربى بىپاشنه .
نعليندوز
(
na'layn - duz
) ا .
پ . واو مجهول - نعلينساز .
نعلينها
(
na'layn - h
) ا . پ .
يك جفت كفش عربى .
نعم
(
na'm
) م . ع . نعمهم نعما ( از باب فتح ) : برهنه پاى آمد نزد ايشان .
نعم
(
na'm
) و (
na'am
) ا . ع . ستور چرنده بخصوص شتران و گوسپندان . ج : نعمان و انعام . و ج ج : اناعيم . و قيل النعم مذكر لا يؤنث يق : نعم وارد و الانعام يذكر و يؤنث .
نعم
(
na'ma
) و (
no'ma
) و (
na'oma
) ا . ع . يق : نعم عين اى افعل ذلك انعاما لعينك و كرامة لك : اين كار را براى كامرانى و خاطرنوازى تو مىكنم .
و كذلك نعم و نعم .
نعم
(
na'ma
) و (
ne'ma
) و (
na'ema
) و (
ne'ema
) ع . فعل ماضى بمعنى نيك است كه مانند ساير افعال صرف نمىشود . يق : نعم الرجل زيد : نيك مردى است زيد . و نعم المرأة هند و يا نعمت المرأة هند : نيك زنيست هند . و قولهم : ان فعلت ذاك فبها و نعمت اى نعمت الخصلة . و كذلك نعم و نعم و نعم فى الكل .
نعم
(
no'm
) ا . ع . نازكى و نرمى و نيكويى خلاف بؤس . يق : يوم نعم و يوم بؤس . ج : انعم . و نام زنى .
نعم
(
na'am
) م . ع . نعم العود نعما ( از باب سمع ) : سبز و تازه و نرم گرديد آن چوب . و نعم الله بك عينا :
خنك گرداناد خداى چشم محبوب ترا به تو و يا چشم ترا بمحبوب تو . و نعم عيشه :
فراخ و آسان شد زندگانى او .
نعم
(
na'am
) و (
na'em
) ع .
كلمهء تصديق و ايجاب يعنى بلى و آرى چنانچه هرگاه گويند : قد جاء زيد جواب مىگويى نعم : يعنى آرى آمد و اگر گويند : ما جاء زيد : باز جواب مىگويى نعم : يعنى آرى