تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3065

مساهمون:

ص٣٠٦٥
استخوان جدا گردد . و روى آماسيده .

متر

(
matr
) م . ع . متر الحبل و لحوه مترا ( از باب نصر ) : كشيدن ريسمان و مانند آن را . و متر امراته : جماع كرد با زن خود . و متر الشئ : بريد آن چيز را . و متر بسلحه : سرگين انداخت و ريخ زد .

متر

(
metr
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - نوعى از اندازهء طول كه عبارت است از يك چهل ميليون جز . از دايرهء نصف النهار و مساوى است به پانزده گره و سه ربع گره يعنى يك ربع گره از گز شاه كه اندازهء معمولى اين زمان است كوتاه‌تر مىباشد .

متر

(
moterr
) ص . ع . قطع كننده . و نفى بلد شده و از شهر خويش دور افتاده . و كسى كه بر مىاندازد .

مترا

(
matr
) ا . پ . بلغت زند و پازند : باران و مطر .

مترابط

(
motar bet
) ص . ع پاينده و دائم . و ماء مترابط : آب كه سپرى نشود .

مترابل

(
motar bel
) ص . ع . شيرى و مانند شير و شبيه به اسد .

متراجع

(
motar je '
) ص . ع . بازگشته و برگرديده .

متراجم

(
motar jem
) ص . ع . مشغول بسنك اندازى بر يكديگر .

متراح

(
metr h
) ا . ع . ماده شترى كه زود شير كم كند . ج : متاريح .

متراخى

(
motar xi
) ص . ع . سست و با درنك و دير .

متراد

(
motar dd
) ص . ع . با يكديگر نزاع كننده . و يكديگر را دفع و طرد كننده . و دور كننده . و راضى بحل شرط .

مترادف

(
motar def
) ص . ع . متوالى و پى در پى . و قطع نشدهء از عقب ديگرى . و پيوسته شدهء بمزاوجت . و هم معنى . و به اين معناى اخير از لغات مولده است . و شريك چيزى در اسم . و قافيهء كه در آن دو ساكن جمع گردند .

مترادف

(
motar def
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - همرديف - و كسى كه در پس ديگرى سوار شود . و پى در پى . و شريك در معنى .

متراس

(
motar ss
) ص . ع . هم‌راز و با يكديگر راز در ميان نهاده .

متراسل

(
motar sel
) ص . ع . مر يكديگر را اخبار فرستنده و مكتوب فرستنده .

متراص

(
motar ss
) ص . ع . به يكديگر چسبيده در صف آرائى و متلاصق .

متراصع

(
motar se '
) ص . ع . گنجشگان به روى هم برجهنده .

متراصف

(
motar sef
) ص . ع . چسبيدهء با يكديگر در صف .

متراضخ

(
motar zex
) ص . ع . مشغول به سنگ اندازى يكديگر .

متراضى

(
motar zi
) ص . ع . خشنود و راضى از هم .

متراطن

(
motar ten
) ص . ع . مشغول به گفتگوى با همديگر بزبانى غير از زبان تازى .

متراغى

(
motar qi
) ص . ع . شتران بانك كننده گروهى از يك طرف و گروهى از طرف ديگر .

مترأف

(
motara''ef
) ص . ع . مهربان . و بسيار با رحم . و حليم . و مشفق . و با مروت .

مترافد

(
motar fed
) ص . ع . يكديگر را يارى دهنده .

مترافع

(
motar fe '
) ص . ع . هر يك از طرفين كه راضى به حكومت حكم و يا قاضى شده باشند .

مترافق

(
motar feq
) ص . ع . رفيق و همراه سفر .

مترافئ

(
motar fe '
) ص . ع . همدل و متفق و يك جهة . و از همه جهت راضى . و يارى كنندهء مر يكديگر و يار و معاون .

متراك

(
motr k
) ا . ع . نام منزلى از منازل ماه كه بتازى عوا گويند .

متراكب

(
motar keb
) ص . ع . توده شده و انباشته شدهء بر روى هم ديگر . استوار و محكم و قوى .

متراكض

(
motar kez
) ص . ع . اسبهاى هم‌ساز در دوانيدن بسوى كسى .

متراكل

(
motar kel
) ص . ع . بر يكديگر لگد زنندهء در جنگ .

متراكم

(
motar kem
) ص . ع . گرد آمده و بر روى هم نشسته .

متراكم

(
motar kem
) ص . پ . مأخوذ از تازى - به روى هم نشسته و به روى هم گرد آمده . و هجوم كننده . و انبوهى نماينده . و متراكم شدن : گرد آمده شدن به روى هم و يك جا جمع شدن و به روى هم افتادن .

مترأم

(
motara''em
) ص . ع . مهربان و بسيار با رحم و مروت و شفيق . و حليم .

مترامى

(
motar mi
) ص . ع . مشغول به تيراندازى همديگر . مر . ترامى .

متراوح

(
motar veh
) ص . ع . نيكوكار . و منعمى كه گاه از اين دست به بخشد و گاه از آن دست .

متراوغ

(
motar veq
) ص . ع . مشغول به كشتى گرفتن و بدست آوردن ديگرى .

متراهص

(
motar hes
) ص . ع . سنگهاى برهم نشسته و محكم و استوار شده .

متراهن

(
motar hen
) ص . ع . با هم گرو كننده .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3065 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )