تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3648

مساهمون:

ص٣٦٤٨
شتر آبكش . ج : نواضح .

ناضحة

(
n zehat
) ص . ع . مؤنث ناضح .

ناضد

(
n zed
) ص . ع . آنكه متاع و كالا را روى هم مىچيند .

ناضر

(
n zer
) ص . ع . روى تازه و با رونق و بهجت . و درخت سخت سبز . و رنك نيك . و در مبالغه رنگها گويند : احمر ناضر و اخضر ناضر و اصفر ناضر .

ناضر

(
n zer
) ا . ع . چغرلاوه و طحلب . ج : نواضر .

ناضرة

(
n zerat
) ص . ع . درخشنده . و تابان . قوله تعالى :
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ
اى مشرقة .

ناضف

(
n zef
) ص . ع . رجل ناضف : مرد بسيار گوز زننده .

ناضل

(
n zel
) ا . ع . بهادر و غازى .

ناطب

(
n teb
) ا . ع . پالونه و ترش‌پالا .

ناطح

(
n teh
) ا . ع . هر چه پيش آيد شخص را از مرغ و وحش . و نيز ناطح : رنج و سختى و شدت . ج : نواطح . و ما له ناطح و لا خابط : نيست او را نه گوسپندى و نه شترى . و نطح و ناطح نام دو ستاره است در شاخ حمل و آنها را شرطان گويند كه يكى از منازل قمرست .

ناطر

(
n ter
) ا . ع . باغبان رزستان و نخلستان . ج : نطار و نطراء و نطرة . و خدمتگار حمام و گرمابه .

ناطس

(
n tes
) ا . ع . جاسوس و مفتش .

ناطع

(
n te '
) ص . ع . آنكه با دندانهاى پيشين مىخورد . و آنكه در كام سخن مىگويد . و بياض ناطع : سپيدى خالص .

ناطف

(
n tef
) ا . ع . نوعى از حلوا كه به فارسى شكرينه گويند .

ناطفى

(
n tefiyy
) ا . ع . شكرينه فروش .

ناطق

(
n teq
) ا - ص . ع . گوينده . و كتاب واضح و آشكاركننده . و ما له ناطق و لا صامت : نيست او را نه حيوانى و نه مالى ديگر .

ناطق

(
n teq
) ص . پ . مأخوذ از تازى - نطق‌كننده و گوينده و فرگويا و سخن راننده و متكلم . و غير ناطق : گنك و آنكه نطق و بيان ندارد . و حيوان ناطق : انسان . و حيوان غير ناطق : بهيمه .

ناطقة

(
n teqat
) ص . ع . قوه‌اى كه بدان شخص تكلم مىكند .

ناطقة

(
n teqat
) ا . ع . خاصره .

ناطقه

(
n teqe
) ص . پ . مأخوذ از تازى - قوه‌اى كه بدان شخص تكلم مىكند و سخن مىگويد . و طوطى ناطقه : طوطى حرف‌زن .

ناطل

(
n tal
) و (
n tel
) ا . ع . خمر و مى . و پيمانه شراب . ج : نياطل و نواطل .

ناطل

(
n tel
) ا . ع . يك آشام از آب و شير و شراب . و آنچه در پيمانه باقى مىماند . و ما ظفرت بناطل : يعنى چيزى دست‌ياب من نشد .

ناطل

(
n tel
) ا . پ . نام وزنه‌اى .

ناطلب

(
n - talab
) ص . پ . ناخوانده .

ناطور

(
n tur
) ا . ع . باغبان رزستان و نخلستان . و آنكه از دگل كشتى پاسبانى مىنمايد . ج : نواطير . و ابن الناطور : نام منجمى .

ناطورى

(
n turi
) ا . پ . مأخوذ از تازى - كشت‌بان و نگاهدارندهء كشت و زراعت .

ناظر

(
n zer
) ا . ع . چشم و نقطهء سياه چشم و مردمك چشم . و بينايى چشم . و رگى در بينى كه اشك از وى برآيد . و استخوانى كه از پيشانى تا خيشوم فرود آيد . و ناطور و باغبان . و ديدبان و نگهبان . و نام قلعه‌اى . و فلان شديد الناظر : يعنى فلان پاك از تهمت است و بپرى چشم نگاه مىكند .

ناظر

(
n zer
) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - نگرنده و نگاه‌كننده و نظر كننده و مباشر و كارگزار و نگهبان . و مير سامان و آنكه در كارى نظارت دارد و خوب و بدكار سپردهء وى مىباشد . و آنكه توشه و آذوقه خريدارى مىكند و تدارك مىبيند . و ناظر بيوتات : ميرسامان و كسى كه مخارج بيوتات دولتى سپرده وى مىباشد . و ناظر در سراى : نويسنده‌اى كه بر در سراى پادشاهان نشيند تا هر كدام از نوكران كه بچاكرى حاضر نشوند بنويسد . و ناظر شدن : نگريستن و نگاه كردن و نظر كردن .

ناظران

(
n zer ne
) ا . ع . به صيغه تثنيه : دو مجراى دمعه كه از گوشهء چشم بجانب بينى فرود مىآيد .

ناظرة

(
n zerat
) ا . ع . چشم . ج : نواظر .

ناظره‌خوانى

(
nazere - x ni
) ا . پ . واو معدوله - مطالعه كتاب و درس .

ناظم

(
n zem
) ص . ع . كسى كه مرواريد را برشته كشد . و آنكه سخن را موزون كند و ترتيب دهد . و ماهى و يا سوسمارى كه داراى دو خط نظام باشد . ر . نظامان .

ناظم

(
n zem
) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - جمع‌كننده و ترتيب دهنده و نظم دهنده و آرايش‌كننده و بند و بست