تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3619

مساهمون:

ص٣٦١٩
مجهول . و شاشيدن و بول كردن .

ميخچه

(
mix - ce
) ا . پ . ياى مجهول - مصغر ميخ يعنى ميخ كوچك و ميخ مانند . و نيز ماده كوچكى صلب و محدود كه در كف پا و ميان انگشتان پا متشكل مىگردد و گاه بقدرى موجع است كه شخص را عاجز از راه رفتن مىكند .

ميخ‌دوز

(
mix - duz
) ص . پ . يا و واو هر دو مجهول - ميخ‌كردگى و ميخ زدگى و يا ميخ دوخته شده و مستحكم كرده شده . و ميخ‌دوز كردن : ميخ زدن و محكم كردن با ميخ .

ميخط

(
mixat
) ا . ع . درآينده .

ميخ قدم

(
mix - qadam
) ص . پ . ياى مجهول - لنك و پا شكسته كه نمىتواند راه رود .

ميخك

(
mixak
) ا . پ . ياى مجهول - مصغر ميخ يعنى ميخ خرد و كوچك . و دارويى خوش‌بو كه قرنفل و فلفل دمباله‌دار را نيز گويند .

ميخكده

(
mix - kade
) ا . پ . ياى مجهول - ضرابخانه و دار الضرب .

ميخكوب

(
mix - kub
) ا . پ . يا واو هر دو مجهول - تخماق و هر چه بدان ميخ در جايى فرو مىكنند .

مىخوار

(
may - x r
) ا . پ . واو معدوله - شراب‌خواره .

مىخوارگان

(
may - x rag n
) پ . واو معدوله - ج . مىخواره .

مىخوارگى

(
may - x ragi
) ا . پ . واو معدوله - شراب خوارگى و باده پرستى .

مىخواره

(
may - x re
) ا . پ . واو معدوله - شراب‌خواره و باده‌پرست . ج : مىخوارگان .

مىخور

(
may - xor
) ا . پ . واو معدوله - شراب خور و باده‌پرست و مى پرست . ج : مىخوران . و ابريق سفالين كه در آن شراب ريزند .

مىخوران

(
may - xor n
) پ . واو معدوله - ج . مىخور .

مىخوش

(
may - xoc
) ص . پ . واو معدوله - خوش‌مزه و كمى ترش و ترش شيرين .

ميخى

(
mixi
) ا . پ . ياى اول مجهول - جبه و نيز خرقهء درويشان و آن را هزار ميخى نيز گويند .

ميخى

(
mixi
) ا . پ . هر دو يا مجهول - ميخ نامعين و غير معلوم . و ميخى چند : يعنى چند عدد ميخ غير معلوم .

ميخى روپيه

(
mixi - rupie
) ا . پ . ياى اول مجهول - روپيه لحيم‌دار .

ميد

(
mayda
) ا . ع . لغة فى بيد بمعنى غير . الحديث : انا افصح العرب ميدانى من قريش .

ميد

(
mayd
) م . ع . ماد الشئ ميدا و ميدانا ( از باب ضرب ) : حركت كرد و جنبيد آن چيز . و ماد فلان : خميد و ميل كرد فلان . و ماد الشئ : گواليد آن چيز و افزون گرديد . و ماد السراب : مضطرب گرديد سراب . و ماد الرجل : خراميد آن مرد . و ماد الغصن : ناويد و كج گرديد آن شاخه . و ماد فلانا : زيارت كرد فلان را . و ماد قومه : خواربار آورد براى قوم خود و طعام داد ايشان را . و ماد فلان : غثيان و درد سر رسيد بفلان از مستى و يا از پرخورى و يا از سوارى كشتى . و مادت الحنطة : فاسد گرديد گندم از ترى و نمى . و ماد فلانا ميدا : عطا كرد و انعام داد فلان را .

ميدا

(
mayd
) ا . ع . برابر و مقابل . يق : هذا ميداه : اين مقابل آن است . و هذا بميداه : اين در مقابل آن است . و يق ايضا : فعله ميدا ذلك : كرد آن كار را از بهر آن .

مئداء

(
me'd '
) ا . ع . پايان ميدان اسب دوانى .

ميداء

(
mayd '
) ا . ع . مقابل و برابر . يق : هذا ميداؤه : اين برابر آن است . و هذا بميداءه : اين در مقابل آن است . و ميداء الشئ : نهايت و پايان آن چيز و قياس آن چيز . و ميداء الطريق : در كرانه راه و دورى راه .

ميداعة

(
mid 'at
) ا . ع . جامه كهنه . و جامه‌اى كه بدان جامه را از گرد و غبار نگاهدارند .

ميدان

(
mayd n
) ا . پ . ظرف و آوند شراب و پيالهء شرابخورى .

ميدان

(
mayd n
) ا . پ . مأخوذ از تازى - هر جاى فراخ پهن و برابر و بىعمارت و پهنه . و اسپريس و عرصه اسب دوانى و چوگان بازى . و كارزارگاه و نبردگاه . و كارزار و نبرد . و ميدان اغبر : زمين . و ميدان بسر آمدن : عمر به آخر رسيدن . و قيامت برپا شدن . و ميدان خاك : كره زمين و جسد و قالب آدمى و ديگر جانوران . و ميدان عاج : ورق كاغذ سپيد . و ميدان گشاده يافتن : فراخى عيش و عشرت يافتن .

ميدان

(
mayd n
) و (
mid n
) ا . ع . صفحه زمين بىعمارت . و عرصه اسب‌دوانى و چوگان‌بازى . ج : ميادين . و عيش فراخ خوش . و نام محله‌اى در نيشابور . و محله‌اى در اصفهان . و محله‌اى در خوارزم . و شارع الميدان : محله‌اى در بغداد .

ميدان

(
mi - d n
) پ . كلمهء امر از دانستن يعنى بدان .