تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3463

مساهمون:

ص٣٤٦٣
قومى كه شتران آنها مبتلا ببيمارى قلاب باشند .

مقلة

(
maqlat
) ا . ع . سنگى كه در بيابانها چون آب تنگ شود در آوند مىاندازند و بقدرى روى آن آب مىريزند تا آن را بپوشاند و سپس هر كسى را باندازهء بهرهء خود آب مىدهند .

مقلة

(
moqlat
) ا . ع . كره چشم كه در آن سپيدى و سياهى هر دو مىباشد . و سياهى و سپيدى چشم . و سياهى چشم كه عبارت از حدقه بود . و ميانه هر چيزى . ج : مقل . و هذا خير من مأته ناقة لمقلة : اين بهترست از صد ماده شتر كه به نظر و چشم خود برگزيده باشى . و سواد المقلة : مردمك چشم . و ابن مقلة : مخترع خط نسخ و جز آن . ر . ابن مقله .

مقلتة

(
maqlatat
) ا . ع . جاى هلاك . و هلاك . و بيابان زيرا كه جاى هلاك است . ج : مقالت .

مقلد

(
meqlad
) ا . ع . كليد . ج : مقالد . و خنور و توبره و پيمانه . و چوبدستى سركج . و كليدى به شكل داس .

مقلد

(
moqallad
) ا . ع . جاى گردن‌بند از گردن . و اسب سابق و درگذرندهء از اسبان كه نشانه سباق بر گردن وى بسته باشند . و جاى حمايل شمشير از هر دو دوش . و مقلد الذهب : از بزرگان تازيان . و بنو مقلد : نام گروهى از تازيان .

مقلد

(
moqalled
) ص . ع . آنكه خود را ببستن گردن‌بند زينت كرده باشد .

مقلد

(
moqalled
) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - تقليد كننده و آنكه بر قول كسى بدون دليل عمل كند و پس‌ايست . و آنكه كارى را به عهده خود مىگيرد . و نيز مقلد : نقال و آنكه بطور مضحكه و مسخره مانند گفتار و كردار كسى عمل مىكند و ادا و نواى آن را در مىآورد و مسخره و بذله‌گو و چنگى .

مقلدات

(
moqallad t
) ا . ع . مقلدات الشعر : اشعار باقيماندهء در زمانه .

مقلدپيشه

(
moqalled - pice
) ص . پ . نقال و رقاص و خنياگر .

مقلدوار

(
moqalled - v r
) ص . پ . مانند مقلد و بطور تقليد .

مقلدى

(
moqalledi
) ا . پ . مأخوذ از تازى - مسخرگى و بذله‌گويى .

مقلدين

(
moqalledin
) ا . پ . مأخوذ از تازى - آنان كه تقليد مىكنند و آنان كه ادا و نواى كسى را در مىآورند . و آنان كه كارى را به عهده خود مىگيرند .

مقلس

(
moqalles
) ص . ع . بازيگر وقت قدوم ملوك و امرا .

مقلص

(
moqallas
) ص . ع . هميشه حاضر و آمادهء براى مسافرت .

مقلص

(
moqalles
) ص . ع . فرس مقلص : اسب خرامان دراز دست و پاى و بلند .

مقلع

(
moqla '
) م . ع . اقلع اقلاعا و مقلعا . ر . اقلاع .

مقلعات

(
moqla ' t
) ع . ج . مقلعة .

مقلعة

(
moqla'at
) ص . ع . سفينة مقلعة : كشتى با بادبان . ج : مقلعات .

مقلعط

(
moqla'ett
) ص . ع . مرد گريزندهء بر حذر و رمنده ترسان بيمناك و سرسخت پيچان موى كه موى آن دراز نشود .

مقلفع

(
moqalfa '
) ص . ع . صوف مقلفع : پشم چركين .

مقلل

(
moqallal
) ص . ع . سيف مقلل : شمشير قلةدار . ر . قلة .

مقلم

(
maqlam
) ا . ع . تندى نيزه . ج : مقالم .

مقلم

(
meqlam
) ا . ع . غلاف ترهء شتر .

مقلم

(
moqallam
) ص . ع . چيده ناخن . و زن بيوه . و مقلم الظفر : مرد سست و ضعيف .

مقلمة

(
meqlamat
) ا . ع . قلمدان .

مقلمة

(
moqallamaton
) ص . ع . امراة مقلمة : زن دير بيوه مانده . و الف مقلمة : لشكر با ساز و سلاح .

مقلو

(
maqlov
) ص . پ . مأخوذ از تازى - برشته شده و بريان شده .

مقلو

(
maqlovv
) ص . ع . برشته شده و بريان شدهء در تابه .

مقلوب

(
maqlub
) ص . ع . برگشته شده و واژگونه گشته . و شتر گرفتار بيمارى قلاب . و كلام مقلوب : اى مصروف عن وجهه . و نيز مقلوب : كسى كه گرفتار بيمارى قلب باشد .

مقلوب

(
maqlub
) ص . پ . مأخوذ از تازى - برگردانيده شده و واژگونه و معكوس و بازگشته و زير و زبر شده .

مقلوب

(
maqlub
) و

مقلوبة

(
maqlubat
) ا . ع . گوش خواه از انسان باشد و يا از حيوان ديگر .

مقلوبة

(
maqlubat
) ص . ع . ماده شتر گرفتار بيمارى قلاب .

مقلود

(
maqlud
) ص . ع . حبل مقلود : ريسمان تافته . و سوار مقلود : دست برنجن تاب داده .

مقلوع

(
maqlu '
) ص . ع . از بيخ بركنده شده و از جاى خود برداشته شده . و معزول و از كار خارج كرده شده . و فرس مقلوع : اسبى كه بر پشت وى دايرهء قالع باشد .

مقلوف

(
maqluf
) ص ع . خمى
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3463 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )