مقاطع
(
moq te '
) ا . پ . مأخوذ از تازى - قطع كننده و چيزى را به اجاره گيرنده و مقاطعه كننده .
مقاطعة
(
moq ta'at
) م . ع .
قاطعا مقاطعة : از همديگر بريدند آن دو نفر ، ضد واصلا مواصلة . و قاطع فلان فلانا بسيفهما : برابر كرد فلان شمشير خود را با شمشير فلان تا ببينند كه كدام يك برنده ترست . و نيز مقاطعة : نبرد كردن در بريدن .
مقاطعه
(
moq ta'e
) ا . پ .
مأخوذ از تازى - واگذار كردن انجام كارى را به كسى پس از تعيين مزد و اجرت آن . و مقاطعه دادن : شرط و پيمان نمودن با مزدور انجام كار را . و مقاطعه كردن :
قبول كردن مزدور شرط و پيمان را در انجام آن كار .
مقاطل
(
maq tel
) ع . ج . مقطلة .
مقاطيع
(
maq ti '
) ع . ج .
مقطوع .
مقاظ
(
maq z
) ا . ع . جايى كه در تابستان بدانجا روند .
مقاعد
(
maq 'ed
) ع . ج . مقعد .
و . ج : مقعدة .
مقاعد
(
maq 'ad
) ص . ع . نشسته با كسى . ر . مقاعدة .
مقاعد
(
moq 'ed
) ص . ع . نشينندهء با كسى . ر . مقاعدة . و حافظ و نگهبان ( للواحد و الجمع ) . و آنچه از وحش و از طير كه از پس پشت درآيد .
مقاعدة
(
moq 'adat
) م . ع .
قاعده مقاعدة : نشست با او . و كل منهما مقاعد لصاحبه ( بالكسر ) و صاحبه مقاعد له ( بالفتح ) .
مقاعدة
(
moq 'edat
) ا . ع .
زن . و چيزى به شكل جامهدان كه به روى مىنشينند .
و غزارهاى كه در وى گوشت خشك و نان و جز آن نهند . و ريك تودهء گرد . و كوه چسبيدهء به زمين .
مقاعس
(
maq 'es
) ع . ج .
مقعنسس .
مقاعس
(
moq 'es
) ص . ع . آنكه از عهد و سوگند خود برميگردد .
مقاعيس
(
maq 'is
) ع . ج .
مقعنسس .
مقال
(
maq l
) م . ع . قال قيلا و مقالا . ر . قيل .
مقال
(
maq l
) ا . پ . مأخوذ از تازى - گفتار و گفتگو . و فعل و مقال : كردار و گفتار .
مقال
(
maq l
) مقالة (
maq lat
) قال قولا و مقالا و مقالة . ر . قول .
مقالة
(
maq lat
) ا . ع . گفتار و مبحث .
مقالة
(
moq llat
) م . ع . كم كردن بخشش و دهش را . و كم كم خرج كردن آب را از ترس تشنگى .
مقالت
(
maq let
) ع . ج . مقلتة .
مقالد
(
maq led
) ع . ج . مقلد .
مقالد
(
maq led
) ا . ع . ضاقت عليه مقالده : تنك شد بر وى كارهاى او .
مقالعة
(
moq la'at
) ا . ع .
غرض المقالعة : نشانهاى كه نوآموز نخستين بدان تير اندازد و آن نزديكتر باشد و تيرانداز را ببلند نمودن و دراز كردن دست حاجت نيفتد .
مقالم
(
maq lem
) ع . ج . مقالم الرمح : تنديهاى نيزه . ج : مقلم .
مقاله
(
maq le
) ا . پ . مأخوذ از تازى - گفتار و مبحث و سخن و كلام .
مقالى
(
maq li
) ع . ج . مقلا و مقلاة و مقلى .
مقاليت
(
maq lit
) ع . ج .
مقلات .
مقاليد
(
maq lid
) ع . ج .
مقلاد .
مقاليد
(
maq lid
) ا . ع .
ضاقت عليه مقاليده : تنگ گرديد به روى كارهاى او .
مقام
(
maq m
) و (
moq m
) ا . ع . اقامت و جاى اقامت و جاى ايستادن .
قال فى المعيار : اما المقام بالفتح و الضم فقد يكون كل واحد منهما بمعنى الاقامة و قد يكون بمعنى موضع القيام لانك ان جعلته من قام يقوم فمفتوح و ان جعلته من اقام يقيم فمضموم . و قوله تعالى :
لا مُقامَ لَكُمْ
( بالفتح ) : اى لا موضع لكم و قرئ بالضم اى لا اقامة لكم . و قوله : حسنت مستقرا و مقاما اى موضعا ، پس هر يك از مقام و مقام هم بمعنى مصدر مىآيند و هم بمعنى موضع .
مقام
(
maq m
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى ايستادن و ايستاد نگاه و موضع اقامت و جاى درنك و مسكن و خانه و منزل . و توقف و درنك و سكونت و بودباش . و محل و جاه و منزلت و لياقت و مرتبه و درجه . و دربار پادشاهى . و توقفگاه سپاه . و محضر خداوندى .
و باصطلاح موسيقى : پرده سرود را گويند و آن دوازده است : 1 راست 2 شباب و يا صفاهان 3 بوسليك 4 عشاق 5 زير بزرك 6 زير كوچك 7 حجاز 8 عراق 9 زنگله 10 حسينى 11 رهاوى 12 نواز . و باصطلاح عرفا اقامت بنده در عبادت در آغاز سلوك بدرجهاى كه بان توسل كرده است . و صاحب مقام : داراى بزرگوارى و جاه و جلال . و داراى هنر در نواختن پردهاى موسيقى . و قائم مقام :
خليفه و جانشين و وكيل و نايب . و حاكم شهر اسلامبول . و نايب صدر اعظم . و مقام بمقام :
جابجا و پرده بپرده و آواز بآواز . و مقام محمود : درجه اعلاى از حسنات . و نام