خشك گرديده . و صلب عقيم .
معقومة
(
ma'qumat
) ص . ع .
رحم معقومة : زهدان بسته و نازا كه قبول آبستنى نكند .
معقى
(
mo'aqqi
) ا . ع . مرغى كه از بلندى و دورى در هوا گرد چيزى گردد مانند عقاب .
معك
(
ma'k
) م . ع . معكه فى التراب معكا ( از باب فتح ) : در خاك ماليد آن را . و معكته بالقتال و الخصومة : نشان دادم آن را در جنك و خصومت . و معك فلانا دينه و بدينه :
دير داشت دين فلان را و مماطله كرد . و معك الاديم : ماليد آن پوست را .
معك
(
ma'ek
) ص . ع . ديردارندهء وام و حق كسى را . و مرد سخت خصومت . و مرد گول و احمق .
معك
(
me'akk
) ص . ع . رجل معك : مرد سخت خصومت . و فرس معك : اسب تازيانه خواه كه گاه رود و گاه ايستد تا تازيانه خورد .
معكاء
(
me'k '
) ص . ع . ابل معكاء : شتران فربه . و شتران بسيار كه سر بعضى نزديك دنب بعضى باشد .
معكاد
(
me'k d
) ص . ع . ناقة معكاد : ماده شتر درشت استوار خلقت .
معكد
(
ma'ked
) ا . ع . پناهگاه و جاى پناه . ج : معاكد .
معكل
(
ma'kal
) ا . ع . گرفتگى و ضبط و حبس . و جايى كه در آن كسى را نگاه مىدارند .
معكل
(
me'kal
) ا . ع . سوزن و آلت دوختن كه شبان با خود دارد . و يا عصاى شبان كه بدان برگ مىافشاند .
معكم
(
ma'kem
) ا . ع . مصرف و معدل .
معكم
(
me'kam
) ا . ع . آگنده گوشت تندار .
معكن
(
mo'akkan
) ص . پ .
مأخوذ از تازى - آنكه از فربهى شكمش داراى نورد و باچين باشد .
معكنة
(
mo'akkanat
) ص . ع .
جارية معكنة : دخترى كه از فربهى شكمش نورددار و باچين باشد .
معكود
(
ma'kud
) ا . ع . مقيم و لازم گيرنده چيزى و جايى . و دست دهنده .
و مرد بزندان كرده . و طعام پيوسته آماده .
معكوس
(
ma'kus
) ص . ع .
باژگونه . و كلام معكوس : سخن قلب شده و غير مستقيم در ترتيب و معنى . ج :
معاكيس .
معكوس
(
makus
) ص . پ .
مأخوذ از تازى - نگونسار و باژگونه و سرنگون و مقلوب و زير و زبر . و فقير و مفلس .
معكوسا
(
ma'kusan
) م - ف . پ .
مأخوذ از تازى - بطور باژگونه و سرنگون .
معكوش
(
ma'kuc
) ص . ع . فراهم آورده .
معكوف
(
ma'kuf
) ص . ع . بند كرده و باز داشته . قول تعالى :
وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً
. و شعر معكوف : موى شانه كرده و بافته .
معكوك
(
ma'kuk
) و
معكوكة
(
ma'kukat
) ص . ع . بند كرده . يق :
بعير معكوك و ابل معكوكة .
معكوكاء
(
ma'kuk '
) و (
m'okuk '
) ا . ع . گرد و غبار . و بانك و غوغا . و بدى . يق :
وقعوا فى معكوكاء .
معكوكة
(
mo'kukat
) ا . ص .
معكوكة المال : افزونى و بسيارى شتران .
معكوم
(
ma'kum
) ص . ع .
برگردانيده شده .
معكى
(
ma'ka
) ص . ع . ابل معكى : شتران بسيار .
معل
(
ma'l
) م . ع . معله عن حاجته معلا ( از باب فتح ) : شتابانيد او را از حاجت وى و گفت تا بشتابد در آن حاجت . و قطع كرد حاجت وى را و فاسد و تباه كرد . و معل الرجل فى سيره :
بشتاب رفت آن مرد . و معل ركابه : بريد بعض آن ركاب را از بعضى . و معل الخشبة :
شكافت آن چوب را . و معل ولد الناقة من فرجها : بشتاب برآورد بچهء آن ماده شتر را از كس آن و كشيد آن بچه را . و معل بعرض فلان : افتاد در عرض فلان . و معل الحمار : كشيد خايه آن خر را و اخته كرد آن را . و معل الشئ : ربود آن چيز را .
معل
(
ma'el
) ص . ع . شتابكار و مستعجل .
معل
(
mo'all
) ص . ع . بيمار .
معلا
(
mo'all
) ص . پ . مأخوذ از تازى - برافراشته و بلند كرده و برداشته .
و درگاه معلا : درگاه بلند و رفيع .
معلاة
(
ma'l t
) ا . ع . بزرگى و بلندى در قدر و منزلت . ج : معالى . و نام گورستانى در مكه معظمه . و قريهاى در يمامه . و موضعى نزديك بدر .
معلاة
(
ma'l t
) م . ع . كسب شرف كردن . و ورزيدن بزرگى و بلندى قدر .
معلاق
(
me'l q
) ا . ع . هر چه از وى چيزى آويزند و آويزه و قطره و گوشواره و زبان . ج : معاليق . و نيز معلاق : هر چيز آونگان كرده مانند خرما و انگور و جز آن .
ج : معاليق نيز .
معلاق
(
me'l q
) ا - ص . ع .