و بخشش ماليات و باج و خراج .
معافىنامه
(
mo ' fi - n me
) ا . پ . معافنامه .
معاقب
(
mo ' qab
) ص . ع . پيروى كرده و از پس كسى در آمده . و شكنجه شده .
معاقب
(
mo ' qab
) ص . پ . مأخوذ از تازى - عقوبت كرده شده . و عذاب كرده شده .
معاقب
(
mo ' qeb
) ص . ع .
پيروىكننده و از پس كسى درآينده . و آنكه با ديگرى كارى را با نوبت مىكند . و شكنجهكننده و عذابكننده .
معاقب
(
mo ' qeb
) ص . پ . مأخوذ از تازى - عقوبتكننده و عذاب نماينده .
معاقبة
(
mo ' qabat
) م . ع .
عاقبته بذنبه معاقبة و عقابا : شكنجه كردم او را بسبب گناهى كه كرده بود . و عاقبت اللص : شكنجه نمودم آن دزد را . و عاقبت فلانا : آمدم پس از فلان . و قوله تعالى :
فَعاقَبْتُمْ
اى فغنمتم . و عاقب زيد عمروا :
زيد و عمرو بنوبت سوار شدند . و قيل يستعمل فى مطلق النوبة و لا يحتص بالركوب . و عاقب بين شيئين : يكى از آن دو چيز را پس ديگرى آورد . و نيز معاقبة : نوعى از تصرفات عروض را گويند .
معاقبة
(
mo ' qebat
) ص . ع .
ابل معاقبة : شترانى كه گاه گياه شور و گاه گياه شيرين چرند .
معاقة
(
ma ' qat
) م . ع . معق النهر معافة ( از باب كرم ) : دور تك شد آن چوى . و كذلك معقت البئر .
معاقد
(
ma ' qed
) ع . ج . معقد .
معاقد
(
mo ' qed
) ا . ع . عهد و پيمان نماينده و معاهد .
معاقدة
(
mo ' qadat
) م . ع .
عاقده معاقدة : عهد و پيمان نمود با او .
معاقر
(
mo ' qer
) ص . ع . آنكه مجادله مىكند با ديگرى . و ملازم .
معاقرة
(
mo ' qarat
) م . ع .
عاقره معاقرة : نبرد كرد او را در پى كردن شتر . و نيز معافرة : ملازمت و مجادله و هجاء و دشنام دادن بهم ديگر . و ادمان كردن در شرب خمر . و از هم دورى گزيدن و رميدن از يكديگر .
معاقصة
(
mo ' qasat
) م . ع . با چيرگى جستن .
معاقل
(
ma ' qel
) ع . ج . معقل .
و ج . معقلة .
معاقل
(
ma ' qel
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جايهاى سخت و مشكل و صعب . و جايهاى پناه و قلعهها و سرحدها .
معاقلة
(
mo ' qalat
) م . ع . عاقله معاقلة فعقله : نبرد كرد او را در خرد پس اعقل و يا خردتر از و بود . و نيز معاقلة :
مساواة كردن . الحديث . المراة تعاقل الرجل الى ثلث ديتها اى تساويه .
معاقم
(
ma ' qem
) ع . ج . معقم .
معاقمة
(
mo ' qamat
) م . ع .
پيكار كردن و خصومت نمودن و دشنام دادن .
معاك
(
ma ' k
) م . ع . عاك عوكا و معاكا . ر . عوك .
معاكة
(
ma ' kat
) م . ع . معك معاكة ( از باب كرم ) : گول گرديد .
معاكة
(
mo ' kkat
) م . ع . خمانيدن و مايل گردانيدن .
معاكد
(
ma ' ked
) ع . ج . معكد .
معاكسة
(
mo ' kasat
) م . ع .
مخالفت داشتن و برعكس بودن .
معاكظة
(
mo ' kazat
) م . ع .
دير داشتن وام و دراز كشيدن .
معاكيس
(
ma ' kis
) ع . ج .
معكوس .
معال
(
mo ' l
) ا . ع . آتيته من معال : از بالاى آن آمدم .
معالاة
(
mo ' l t
) م . ع . عالاه و به معالاة و علاء : بلند كرد آن را و قرار داد آن را بلند و برآمد بر آن . و عالا الرجل :
از عالية برآمد آن مرد . و عالا خبره : فاش كرد خير او را و آشكار كرد خير مرك او را .
و عال عنى : به صيغه امر يعنى كناره گزين از من و يكسو شو . و عال على : نيز به صيغه امر يعنى بار كن بر من .
معالة
(
ma ' lat
) ا . ع . بدى .
يقال : هو صاحب معالة : او صاحب شر و بدى است . و معالة البرذون : علف برذون .
معالة
(
mo ' llat
) م . ع . در ميان روز دوشيده شدن ماده شتر .
معالج
(
mo ' laj
) ص . ع . چاره شده و تيمار شده و آماده گشته . و طبخ شده .
معالج
(
mo ' laj
) ص . ع . آنكه طبخ مىكند و مىپزد . و آنكه دوا مىكند و چاره مىنمايد .
معالج
(
mo ' lej
) ا . پ . مأخوذ از تازى - طبيب و پزشك .
معالجة
(
mo ' lajat
) م . ع .
عالج معالجة و علاجا . ر . علاج .
معالجه
(
mo ' leje
) ا . ع . مأخوذ از تازى - مداوا و علاج و چارهء درد و چارهء كار .
معالف
(
ma ' lef
) ع . ج . معلف .
معالق
(
ma ' leq
) ع . ج . معلق (
ma'laq
) و . ج . معلق (
me'laq
) المثل :
علقت معالقها و صر الجندب :
گويند مردى رسيد بچاهى و طناب خود را بطناب چاه بست پس آمد در نزد صاحب