تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3371

مساهمون:

ص٣٣٧١
بر آن ازدحام مردم باشد .

مضل

(
mozell
) ص . ع . آنكه سبب مىشود و يا روا مىدارد گمراهى كسى را . و آنكه ارشاد مىكند و مىرهاند از گمراهى . و اغوا كننده و گمراه‌كننده و گم‌كننده .

مضلة

(
mazallat
) و (
mazellat
) و (
mezallat
) ص . ع . ارض مضلة : زمينى كه در آن راه گم شود . و كذلك مضلة و مضلة .

مضلت

(
mazellat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى گمراهى . و ضلالت و گمراهى .

مضلع

(
mozla '
) ص . ع . ميل داده شده .

مضلع

(
mozle '
) ص . ع . حمل مضلع : بارگران . و دابة مضلع : ستورى كه در برداشتن بار استخوانهاى پهلويش سست باشد . و هو مضلع بهذا الامر : او تواناى به اين كارست . و نيز مضلع : ميل دهنده .

مضلع

(
mozalla '
) ص . ع . جامهء مخطط . و جامهء منقش به شكل دنده‌ها . و جامه‌اى كه بعضى از آن را بافته و بعضى را نبافته باشند .

مضلل

(
mozallal
) ا - ص . ع . آنكه وفا بخير نكند . و مرد بسيار گمراه . و الملك المضلل : لقب امرء القيس . و نيز مضلل : نام مردى .

مضلوعة

(
mazlu'at
) ا . ع . كمانى كه دو چوب آن خم باشد و راستى تمام چوب آن مشابه كبد يعنى قبضه‌گاه آن باشد .

مضمار

(
mezm r
) ا . ع . ميدان اسب‌دوانى . و جاى رياضت دادن اسب . و ميدان جنك . و مدت رياضت دادن اسب . و غايت اسب در سياق . و گويند مضمار مدت چهل روزى است كه باسب علف مىدهند و سپس آن را به قوت اول برميگردانند و اين مدت را به زبان فارسى ايام تعليف گويند .

مضماض

(
mazm z
) و (
mezm z
) ا . ع . شستشوى دهان . و گردانيدن آب در دهان .

مضماض

(
mezm z
) و (
mazm z
) م . ع . مضمض مضمضة و مضماضا و مضماضا . ر . مضمضة .

مضماض

(
mezm z
) ا . ع . سوزش و حرقت . و مرد سبك تيزرو .

مضمان

(
mezm n
) ا . ع . ماده شتر باردار و آبستن .

مضمحل

(
mozmahel
) ص . پ . مأخوذ از تازى - ناپديد و نابود و محو شده . و بر طرف شده . و ناچيز .

مضمحل

(
mozmahell
) ص . ع . نيست و نابود . و پراكنده و پريشان و منتشر .

مضمخ

(
mozammax
) ص . ع . ببوى خوش بسيار آلوده شده .

مضمر

(
mozmar
) ص . ع . نهان داشته .

مضمر

(
mozmar
) ا . ع . جاى نهان داشتن .

مضمر

(
mozmar
) ص . پ . مأخوذ از تازى - در دل داشته شده . و پنهان و پوشيده .

مضمر

(
mozmer
) ص . ع . آنكه در دل نهان مىدارد چيزى را .

مضمر

(
mozammar
) ص . ع . لاغر و كم گوشت . و باريك ميان .

مضمر

(
mozmmer
) ص . ع . آنچه لاغر مىكند . و باريك و نحيف‌كننده .

مضمرط

(
mozmarat
) ص . ع . رجل مضمرط الوجه : مرد ترنجيده و دركشيده روى .

مضمضة

(
mazmazat
) م . ع . مضمض مضمضة و مضماضا و مضماضا : آب در دهان جنبانيد و شست دهان را به آب . و مضمض الاناء و غيره : شست آن ظرف و جز آن را . و ما مضمضت عينى بنوم : يعنى نخوابيدم .

مضمضه

(
mazmaze
) ا . پ . مأخوذ از تازى - شستشوى دهان با آب و مانند آن .

مضمن

(
mozamman
) ص . ع . شعر تضمين شده . و شعرى كه در وى از شاعر ديگر شعر داشته باشد . و بيتى كه در معنى موقوف ببيت ديگر باشد . و آوازى كه نا ديگرى به دو نپيوندد بفهم در نيايد .

مضمور

(
mazmur
) ص . ع . ملحق . ج : مضامير .

مضموم

(
mazmum
) ص . ع . ضميمه شده و افزوده شده . و پيوسته شده . و چسبيده شده . و بهم جمع شده و بهم كشيده شده . و الاسم المضموم : اسمى كه داراى ضمه باشد .

مضمومات

(
mazmum t
) ا . پ . مأخوذ از تازى - ضميمه‌ها و افزودگيها و فراهم آمدگيها

مضمون

(
mazmun
) ص . ع . مال مضمون : مال ضمانت شده و پذيرفتار گشته . و رجل مضمون اليد : مرد بىدست . و مردى كه دست وى عليل باشد و در زير بغل و يا در زير جامه گذارد آن را . و نيز مضمون نطفه‌اى كه در پشت نر باشد . و بچه‌اى كه هنوز متولد نشده باشد . ج : مضامين . و منه : نهى عن بيع المضامين و الملاقيح . و نيز مضمون نام مردى .

مضمون

(
mazmun
) ا . پ .