فلان از جاحت يار خود . و پشت ريش گرديد ستور فلان . و صاحب مال بسيار گرديد فلان . و دابرت الشاة و قابلتها : صاحب ادبار و اقبالة گردانيدم آن گوسپند را .
مدابغ
(
mad beq
) ع . ج .
مدبغة .
مداجاة
(
mod j t
) ا . ع . منع ما بين سختى و سستى يعنى نه رد و نه قبول و نه بندكردگى و نه رهاكردگى .
مداجاة
(
mod j t
) م . ع . داجيتة مداجاة : مدارا كردم با او و پوشانيدم دشمنى او را .
مداجرة
(
mod jarat
) م . ع .
داجر مداجرة و دجارا : فرار كرد و گريخت .
مداجنة
(
mod janat
) م . ع .
داجنه مداجنة : مداهنه كرد با او و كار به مدارا كرد با او .
مداجى
(
mod ji
) ص . ع . كسى كه پناه مىدهد به دشمن .
مداح
(
madd h
) ا - ص . پ .
مأخوذ از تازى - بسيار ستايشكننده و مدحكننده و كسى كه مدح مىخواند .
مداحلة
(
mod halat
) م . ع .
داحله مداحلة و دحالا . بر زمين زد او را در كشتى . و داحل فلانا : فريب داد فلان را . و داحل الرجل : ظلم كرد . و نقصان نمود در حق آن مرد . و داحل فلان پوشيد و پنهان كرد فلان چيزى كه مىدانست و ظاهر كرد غير آن را . و داحل من الشئ دحالا : امتناع كرد از آن چيز .
مداحى
(
madd hi
) ا . پ .
مأخوذ از تازى - ستايش بسيار و مدح .
مداخل
(
mad xel
) ا . پ . مأخوذ از تازى - درآمد و درآمدها و دخل و مدخل و مدخلها و حاصل و ما حصل . و يك نوع بافته كه در زينت لباس استعمال مىكنند . و پارچهاى كه در كنار لباسها براى زينت مىدوزند .
مداخل
(
mod xel
) ص . ع . كسى كه مداخله مىنمايد و داخل در كارى مىشود .
و مصاحب و همدم . و درون و داخل . و آكنده و انباشته .
مداخل
(
mod xel
) ا . ع . پشتهء بلند مشرف بر زمين سيراب .
مداخلة
(
mod xalat
) م . ع .
داخله مداخلة : درآمد و داخل شد با او .
و داخل الشئ : درآمد در آن چيز و دخالت كرد و دخيل شد . و مباشرت نمود آن چيز را . و نيز مداخلة : مصاحب شدن .
مداخله
(
mod xele
) ا . پ . مأخوذ از تازى - دخالت و دستاندازى و مباشرت .
مداخل مخارج
(
mad xel - max rej
) ا . پ . مأخوذ از تازى - دخل و خرج . و درآمد و در رفت .
مداخن
(
mad xen
) ع . ج . مدخنة .
مداد
(
med d
) ا . ع . سياهى دوات .
و سرگين و روغن و جز آن كه بدان چراغ افروزند .
و مثال و مانند . و طريقه و اسلوب . يق : هذا على مداد واحد : اين بر مثال و اسلوب و طريقهء واحدى است . و بنوا بيوتهم على مداد واحد : خانههاى خود را بر يك روش و طريقه بنا كردهاند . و نيز مداد : اصل زيادت هر چيزى .
و منه فى الحوض ميزابان مدادهما انهار الجنة اى تمدهما انهارها . و شمار و افزونى . و منه : سبحان الله مداد السموات اى عددها و كثرتها . و مداد قيس : يك قسم لعبى مر تازيان را .
مداد
(
med d
) ع . ج . مد .
مداد
(
med d
) م . ع . ماده ممادة و مدادا . ر . ممادة .
مداد
(
med d
) ا . پ . مأخوذ از تازى - مركب و سياهى كه در دوات جهت نوشتن ريزند . و نيز مداد : قلم مانندى كه در جوف آن مادهء سياه رنك و يا الوانى است كه با آن مىنويسند .
مداد فروش
(
med d - faruc
) ( واو مجهول ) . ا . پ . كسى كه مركب مىفروشد . و آنكه قلم مداد مىفروشد .
مداد
(
med d
) ص . ع . اسبى كه گام فراخ و بلند مىگذارد .
مدار
(
mad r
) پ . كلمهء نهى يعنى نداشته باش .
مدار
(
mad r
) ا . ع . جاى دور و جاى گردش .
مدار
(
mad r
) ا . پ . مأخوذ از تازى - محل دور و محل گردش و مركز . و جائى كه بر آن دور مىزنند و بر دور آن مىكردند . و منزل و مقصود . و دايره و محور . و دوره و حلقه . و مركز زمين . و مدار جدى : دايرهاى كه راس جدى در امتداد آن حركت مىكند . و مدار سرطان دايرهاى كه راس سرطان در امتداد آن حركت مىكند . و مدار عليه (
mad re
) و يا (
med ron
) : محور . و مدار المهام :
وزير و مركز امور .
مدارا
(
mod r
) ا . پ . مأخوذ از تازى - خضوع و فروتنى . و سلوك و ملايمت و آرامى . و مروت و ادب و ريا و تزوير .
مدارأة
(
mod ra'at
) م . ع .
داراته مدارأة : به نرمى و حسن اخلاق پيش آمد آن را . و نيز مدارأة : يك ديگر را دفع نمودن و خلاف نمودن با يكديگر .
مداراة
(
mod r t
) م . ع .
داريته مداراة : نرمى كردم با او و ملاطفت نمودم . و بحسن خلق پيش آمدم او را .
مدارات
(
mad r t
) ا . پ .