تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3203

مساهمون:

ص٣٢٠٣

مخضل

(
moxzal
) و (
moxzel
) و (
moxazzel
) ص . ع . عيش مخضل : زندگانى خوش و خرم . و كذلك : عيش مخضل و مخضل .

مخضل

(
moxzall
) ص . ع . پشته و تپهءتر و مرطوب از شبنم . و عيش مخضل : زندگانى خوش و خرم .

مخضم

(
maxzam
) ا . ع . هر چيز كه خورده شود با دندان پيشين .

مخضم

(
moxzam
) ا . ع . مرد فراخ روزى و فراخ حال در دنيا .

مخضم

(
moxzem
) ا . ع . آبى كه در شورى به حد تلخى نرسيده باشد و ستور آن را خورد نه مردم .

مخضم

(
moxazzam
) ا . ع . مرد فراخ حال و فراخ روزى .

مخضن

(
mexzan
) ا . ع . آنكه لاغر و رام گرداند ستور را .

مخضوب

(
maxzub
) ص . ع . رنك كرده شده و خضاب كرده شده . يق : بنان مخضوب .

مخضود

(
maxzud
) ص . ع . شجر مخضود : درخت خار خشوده و بريده .

مخضود

(
maxzud
) ا . ع . ماندهء از استادن .

مخضوع

(
maxzu '
) ا . ع . رعيت و تابع .

مخضوع

(
maxzu '
) ص . ع . فروتنى كرده شده و متواضع .

مخضون

(
maxzun
) ص . ع . رخصت داده شده در مردمى و دلاورى .

مخضونة

(
maxzunat
) ص . ع . زن باردار .

مخط

(
maxt
) ا . ع . جامهء كوتاه . و خاكستر . و سير شتاب . و مشابهت فرزند به پدر .

مخط

(
maxt
) م . ع . مخط مخطا ( از باب نصر و فتح ) : به شتاب سير كرد . و مخط الولد اباه : مانا شد پسر مر پدر خود را . و مخط الجمل بفلان مخطا و مخوطا : بشتاب برد آن شتر فلان را . و مخط الشئ : كشيد و دراز كرد آن چيز را . و نيز مخط و مخوط : بيرون گذشتن تير از نشانه . و كشيدن كمان و شمشير و جز آن . و انداختن آب بينى . و ستيهيدن گشن بر ماده شتر در ضراب . و پاك كردن ناتج آنچه بر بينى بچهء نوزاده باشد از مشيمه و آب و جز آن . و منه قولهم : هذه الناقة مخطها بنو فلان اى نتجت عندهم زيرا چون بچه شتر نوزاده از مادر خود جدا شود مسح الناتج غرسه و ما على انفه من السابياء . و يق : نحن مخطنا غرسك يعنى ما پاك كرديم آب بينى تو را و قيام در تربيت تو كرديم . و انا مخطت غرسه اى قمت به .

مخط

(
maxet
) ا . ع . مهتر جوانمرد و كريم . ج : امخاط .

مخط

(
mexatt
) ا . ع . ابزارى از آهن و يا چوب كه بدان خط كشند و مسطر .

مخطاط

(
mext t
) ا . ع . تخته‌اى كه بر روى وى خط كشند چيزى را .

مخطب

(
moxteb
) ص . ع . حنظلى كه در آن خطوط سبز بهم رسيده باشد . و صيدى كه نزديك به صياد رسد و در پهلوى وى واقع گردد . و آنكه طلب مىكند از كسى امضاى زناشوئى را .

مخطر

(
moxter
) ص . ع . آنكه اخطار مىكند و چيزى را به ياد مىآورد . و كسى كه خود را در مقابل حريف آورد و مبارزت كند با وى . و كسى كه مال خود را به گرو در ميان نهد . و هم‌قدر و هم‌منزلت .

مخطر

(
moxter
) ا . ع . عهد . يق : آخر مخطر يعنى آخر عهد .

مخطرب

(
moxtareb
) ص . ع . مفترى و دروغ‌گوى . و آنكه كمان را بىنهايت مىخماند . و آنكه ريسمان را به سختى مىتابد . و آنكه به تنگى و سختى زيست مىكند .

مخطرة

(
moxterat
) ص . ع . بادية مخطرة : بيابانى كه مسافر در آن هم اميد سلامتى داشته باشد و هم بيم هلاكت .

مخطرف

(
moxtaref
) ص . ع . به شتاب رونده . و گيرندهء گام بلند . و زنندهء بشمشير .

مخطرفة

(
moxtarefat
) ص . ع . زن فروهشته پوست .

مخطط

(
moxattat
) ص . ع . كساء مخطط : گليم خطدار . و فلان مخطط : فلان صاحب جمال .

مخطط

(
moxattat
) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز خطدار . و كودكى كه در رخسار وى ريش پديدار گشته باشد .

مخطط

(
moxattet
) ص . ع . كسى كه خط راست مىكشد . و كسى كه جامهء خط دار مىبافد . و آنكه خط و نبشتهء خوش مىنويسد و اندك خورنده .

مخطط

(
moxattet
) ا . ع . نام موضعى .

مخطف

(
moxtaf
) ص . ع . فرس مخطف البطن : اسب چسبيده شكم .

مخطف

(
moxtef
) ص . ع . تيرى كه خطا مىكند و بر نشانه نمىخورد . و چسبيده بهم .

مخطل

(
moxtel
) ص . ع . بىادب در تكلم .

مخطم

(
maxtam
) ا . ع . زن و