تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3189

مساهمون:

ص٣١٨٩

مخارف

(
mox raf
) ص . ع . رجل مخارف : مرد بدبخت و بىروزى .

مخارفة

(
mox rafat
) م . ع . خارفه مخارفة : معاملهء خريف كرد با وى .

مخارق

(
max req
) ا . ع . نام مردى مغنى .

مخارم

(
max rem
) ع . ج . مخرم .

مخارم

(
max rem
) ا . ع . راههاى در زمين درشت و اوايل شب . و عين ذات مخارم : چشمه‌اى كه داراى مخارج باشد .

مخاريط

(
max rit
) ع . ج . مخراط . و ج . مخرط .

مخاريق

(
max riq
) ع . ج . مخراق .

مخازاة

(
mox z t
) م . ع . با كسى نبرد كردن به خوارى و رسوائى . يق : خازانى فخزيته .

مخازق

(
max zeq
) ع . ج . مخزق .

مخازمة

(
mox zamat
) م . ع . رفتن دو كس از دو راه مخالف تا بيك جا پيش هم آيند . يق : خازمه الطريق .

مخازن

(
max zen
) ا . ع . ج . مخزن . و مخازن الطريق : نزديك‌ترين راه .

مخازن

(
max zen
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جايهاى نهان . و خزانه‌ها و گنجينه‌ها .

مخازى

(
max zi
) ا . ع . رسوائيها و بىآبروئيها و خوارىها .

مخاساة

(
mox s t
) م . ع . خاساه مخاساة و خساء : طاق و جفت بازيد با وى به گروگان .

مخاسأة

(
mox sa'at
) م . ع . با هم سنك‌اندازى كردن .

مخاشاة

(
mox c t
) م . ع . نبرد كردن با كسى بترسيدن . يق : خاشانى فخشيته . و خاشيت فلانا : متاركه كردم فلان را . خشاء مثله .

مخاشفة

(
mox cafat
) م . ع . خاشف فى ذمته مخاشفة و خشافا : سرعت كرد در شكستن عهد و امان . و خاشف الابل ليلته : راند شتران را در همهء شب . و خاشف السهم : آواز داد آن تير هنگام رسيدن به نشانه .

مخاشن

(
mox cen
) ا . ع . از اعلام است .

مخاشنة

(
mox canat
) م . ع . درشتى كردن با كسى در سخن و يا در كار . ر . خشان .

مخاصر

(
max ser
) ا . ع . مخاصر الطريق : نزديك‌ترين راه .

مخاصر

(
max ser
) ع . ج . مخصرة .

مخاصرة

(
mox sarat
) م . ع . خاصره مخاصرة : گرفت دست او را در راه رفتن . و نيز مخاصرة : رفتن دو كس از دو راه تا بيك جاى باز پيش هم آيند . و رفتن دو كس به پهلوى همديگر .

مخاصم

(
mox sem
) ص . ع . خصومت‌كننده .

مخاصم

(
mox sem
) ص . پ . مأخوذ از تازى - خصومت و دشمنىكنندهء با هم و مخالف و ناموافق و جنگجو و نبردكنندهء با هم . و حريف و معارض .

مخاصمة

(
mox samat
) م . ع . خاصم مخاصمة و خصاما و خصومة : ر . خصام .

مخاصمت

(
mox samat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - خصومت و پيكار و دشمنى و عداوت .

مخاض

(
max z
) ا . ع . خران آبستن . و شتران آبستن ده ماه . و شتر مادگان گشن گذاشته شدهء در آنها چندانكه از ضراب باز مانند . و ابن مخاض : شتر بچه‌اى كه مادرش گشنى يافته باشد . و بنت مخاض و ابنة مخاض مؤنث . و نيز شتر بچهء به سال دويم در آمده بدان جهت كه مادرش لاحق به مخاض است اگرچه آبستن نشده باشد . ج : بنات مخاض . و ابن مخاض چون نكره است در تعريف الف و لام بر وى داخل مىگردد .

مخاض

(
mex z
) و (
max z
) م . ع . مخضت المراة و كل حامل مخاضا و مخاضا ( از باب فتح و سمع ) : درد زه گرفت آن زن و هر آبستنى و يا نزديك بزادن رسيد . و مخضت مجهولا كذلك . و مخضت الشاة : باردار شد آن گوسپند .

مخاض

(
max z
) ع . ج . مخاضة .

مخاضة

(
max zat
) ا . ع . آبى كه از وى پياده و سواره تواند گذشت . ج : مخاض و مخاوض .

مخاضة

(
mox zzat
) م . ع . خاضضته مخاضة : مبايعه كردم با او بمعاوضه .

مخاضرة

(
mox zarat
) م . ع . فروختن بر درخت ميوه‌هاى سبز نارسيده را .

مخاضعة

(
mox za'at
) م . ع . خاضع المراة مخاضعة : نرمى كرد در سخن براى آن زن .

مخاضنة

(
mox zanat
) م . ع . عشق‌بازى كردن . و با هم دشنام دادن به فحش .

مخاط

(
mox t
) ا . ع . آب بينى . و مخاط الشيطان : آنچه در نيمروز در چشمهء آفتاب به نظر بيننده مىآيد .

مخاط

(
mox t
) ا . پ . مأخوذ از تازى - آب بينى كه خلب و خلم (
xelm
) و (
xolm
) و خيل نيز گويند . و هر مايع لزجى