تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3127

مساهمون:

ص٣١٢٧
مانند . ج : امثال . يق هذا مثله و مثله .

مثل

(
masal
) ا . ع . صفت . ج : امثال . قوله تعالى :
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ *
. و همتا . و داستان و حجت و دليل . و حديث و قصه .

مثل

(
masal
) ا . پ . مأخوذ از تازى - تمثيل و مانند و مثال . و وصف حال . و صفت و حكايت و افسانه و داستان و قصهء مشهور شده . و حكايتى كه براى ايضاح مطلب آورند . و دليل . و مقوله . و نمونه . و كنايه و استعاره . و مثل سائر و يا ضرب المثل : مثالى كه رايج و جارى باشد و همه كس گويند . و مثل گفتن : بيان كردن حكايات خوش آيند و قصه خواندن و چيزى را بطور تمثيل بيان كردن .

مثل

(
mosl
) و (
mosol
) ع . ج . مثال .

مثل

(
mosell
) ص . ع . كسى كه رخنه بر مىآورد و اصلاح آن مىكند و مرمت مىنمايد . و كسى كه داراى رمهء بزرگ از گوسپند و بز و ميش باشد .

مثلا

(
masalan
) م ف . پ . مأخوذ از تازى - بطور مثال و تمثيل . و مثلا كه يعنى مثل اينكه .

مثلات

(
masal t
) ا . پ . مأخوذ از تازى - مثلها و ضرب المثلها .

مثلات

(
masol t
) ع . ج . مثلة (
maslat
) و (
masolat
) و ج . مثلة (
moslat
) و (
masolat
) .

مثلبة

(
maslabat
) و (
maslobat
) ا . ع . زيان و نقصان . و ملامت و عيب . ج : مثالب .

مثلة

(
maslat
) و (
masolat
) ا . ع . قطع گوش و بينى و ديگرى از اعضا . ج . مثولات (
masul t
) و مثلات (
masol t
) .

مثلة

(
moslat
) م . ع . مثل مثلا و مثلة . ر . مثل را .

مثلة

(
moslat
) و (
masolat
) ا . ع . عقوبت و كارى كه بدان عبرت گيرند . ج : مثلات .

مثلة

(
masallat
) ا . ع . سايه و سايبان خصوصا در بيابان و جائى كه در آن آب مىدهند شتران را پس از دو روز بىآبى .

مثلث

(
maslas
) ا . ع . ثلاث و سه سه . و سيوم تار از بربط .

مثلث

(
moslas
) ص . ع . سه كننده .

مثلث

(
mosles
) ص ع سه شونده .

مثلث

(
mosles
) ا . ع . سخن‌چين و سعايت كنندهء از برادر خود نزد سلطان لانه يهلك ثلثة : نفسه و اخاه و السلطان .

مثلث

(
mosallas
) ص . ع . شئ مثلث : چيز داراى سه ركن و سه وجه و سه شعبه . و شراب مثلث : شرابى كه طبخ داده باشند تا يك ثلث آن باقى مانده و دو ثلث رفته باشد . و مثلث النعمة : ادريس پيغمبر ، زيرا كه خداوند سه نعمت بر وى مرحمت كرده بود پادشاهى و حكمت و پيغمبرى و رسالت . و نيز مثلث سه‌گوشه .

مثلث

(
mosallas
) ا . پ . مأخوذ از تازى - سه‌گوشه . و يك قسم شراب معطرى كه با پاره‌اى گياههاى خوش‌بو جوشيده باشد تا سه يك آن باقى مانده باشد . و هر چيز سه تا و سه‌لا . و نام خوشبوئى كه قرصهاى آن را سه گوشه مىسازند . و هر كلمهء سه حرفى مانند ماه و مهر . و هر كلمه‌اى كه حرف اول آن را بهر سه حركت يعنى فتحه و ضمه و كسره خواندن صحيح باشد . و نام شكلى از اشكال علم تعويذ كه سه در سه باشد . و آن گروه از ترسايان كه بسه خدا قائلند . و باصطلاح هندسه هر شكل سه گوشه را گويند . و ثاى مثلث ثاى سه نقطه را گويند .

مثلث

(
mosalles
) ا . ع . خرماى بار سيوم رسيده . و كسى كه سخن‌چينى مىكند و سعايت مىنمايد براى برادر خود در نزد سلطان . ر . مثلث (
mosles
) را . و اسبى كه بعد از مصلى آيد يعنى اسب سيوم .

مثلثة

(
maslesat
) ا . ع . سيوم تار از بربط .

مثلثة

(
mosallasat
) ص . ع . مؤنث مثلث .

مثلثه

(
mosallese
) ا . پ . مأخوذ از تازى - سه‌تائى و سه‌گوشه . و مثلثهء آبى يا مثلثهء مائى : برج سرطان و عقرب و حوت . و مثلثهء آتشى يا مثلثهء نارى : برج حمل و اسد و قوس . و مثلثهء بادى يا مثلثه هوائى : برج جوزا و ميزان و دلو . و مثلثهء خاكى : برج ثور و سنبله و جدى .

مثلج

(
moslej
) ص ع . برف زده . و روز برف‌دار . و كسى كه در هواى برف كارى مىكند . و كسى و يا چيزى كه شادمان و مسرور مىكند .

مثلجة

(
msalajat
) ا . ع . جاى برف . و يخچال .

مثلط

(
maslat
) ا . ع . محل خروج ريخ پيل .

مثلع

(
mosalla '
) و

مثلغ

(
mosallaq
) ا . ع . خوشهء خرماى كفيدهء از درخت افتاده .

مثلل

(
mosallel
) ا . ع . گرد آورندهء مال .

مثلوث

(
maslus
) ا . ع . هر چيز كه سه يك آن گرفته شده باشد . و ريسمان سه تا و سه‌لا .