و بىشكى و يقين . و ذويقن : نام آبى .
يقن
(
yaqan
) و (
yaqen
) و (
yaqon
) ص . ع . رجل يقن : مردى كه هر چه بشنود يقين نمايد . و كذلك : رجل يقن و رجل يقن .
يقن
(
yaqen
) ص . ع . رجل يقن بالشئ : مرد آزمند و حريص بآنچيز .
يقنة
(
yaqanat
) ص . ع . رجل يقنة : مردى كه هر چه بشنود يقين نمايد .
يقوقة
(
yaquqat
) م . ع . يق يقوقة ( از باب سمع ) : سخت سپيد گرديد .
يقه
(
yaqe
) ا . پ . گريبان و يخه . و بطور محكم و مضبوط گرفتن گريبان كسى را .
يقين
(
yaqin
) ا - ص . ع . هر چيز ثابت و واضح و دانسته شده و اطمينان قلب باينكه چيزى كه تعقل كرده است موافق واقع مىباشد . يق : علمه يقينا . و علم يقين و يا علم اليقين : دانشى كه در آن شك نباشد .
و نيز يقين : مرك . قوله تعالى :
وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
. و انا على يقين منه : يعنى من بطور تحقيق مىدانم آن را .
و گاه باشد كه از ظن تعبير بيقين كنند و از يقين تعبير به ظن .
يقين
(
yaqin
) ا - م ف . پ .
مأخوذ از تازى - بدون شك و بىگمان و بتحقيق . و علم از روى تحقيق و محقق و براستى و بدرستى و آشكارا و اعتقاد و دريافت رأى .
و يقين داشتن : بدرستى و راستى دانستن و دريافت كردن . و يقين درست : اعتماد صحيح و درست . و بيقين بودن : بىگمان و بىشك بودن و محقق بودن . و يقين كردن :
اعتماد كردن و باور كردن و براستى و درستى دانستن .
يقينا
(
yaqinan
) م ف . پ .
مأخوذ از تازى - بدون شك و بىگمان و محققا و بطور تحقيق و براستى و بدرستى و البته و بىشبهه .
يقيندان
(
yaqin - d n
) ص .
پ . كسى كه بطور تحقيق مىداند .
يقينى
(
yaqini
) ص - م ف . پ .
مأخوذ از تازى - منسوب بيقين و حكما و البته و از روى علم و دانايى و بطور اطمينان و تحقيق .
يقينيات
(
yaqiniyy t
) ا . پ .
مأخوذ از تازى - مسلميات و چيزهاى كه علم آنها يقينى است و شك و شبههاى در آنها نيست مانند قوانين مذهبى و دلايل هندسى و جز آن .
يك
(
yak
) پ . ص . توصيفى عددى : نخستين شماره از اعداد كه بتازى واحد واحد گويند و چون پس از عدد ديگرى ذكر شود دلالت بر كسر مىكند مانند سه يك يعنى ثلث و چهاريك يعنى ربع و دهيك يعنى عشر . و سهيك كردن : ثلث كردن و عددى را بر سه تقسيم نمودن .
يك
(
yak
) ا . پ . فرد و يكه .
و رسم و دستور و عادت و قاعده و قانون . و بزرگوار . و وزغ و غوك . و كيك .
يك اسبه
(
yak - asbe
) ا . پ .
آنكه داراى يك اسب باشد و سوار تنها . و آفتاب .
يكانداز
(
yak - and z
) ا - ص . پ . يكسان و برابر و داراى يك نشان و علامت . و تير زبونى كه پس از انداختن جستجوى آن نكنند . و تير كوچكى كه داراى پيكان باريكى باشد و بغايت دور رود . و تيرى كه داراى پيكان دو شاخه باشد . و جايى از كوه و كنار رودخانه و مانند آن كه از بالا تا پايين برابر و هموار باشد و اسب و آدم از آنجا بالا و پايين نتواند رفت .
يكآويز
(
yak - viz
) ا . پ .
ياى دويم مجهول - شمشير كوتاه پهن .
يكايك
(
yak - yak
) م ف . پ .
يك يك و يكى پس از ديگرى و ناگهان و غفلة و على الغفله .
يك بار
(
yak - b r
) م ف . پ .
يك دفعه و دفعة واحده و يك هنگام .
يكبارگى
(
yak - b ragi
) م ف .
پ . ناگهانى و يكدفعگى و در يك هنگام . و همگى و تماما و بالتمام و جملگى .
يكباره
(
yak - b re
) ص . پ .
منسوب بيك بار . و كار يكباره : كارى كه يك دفعه بيشتر نكنند .
يكباسرك
(
yak - b sarak
) م ف .
پ . يكبارگى و جميعا و تماما و همگى .
يكبدو
(
yak - bado
) م ف . پ .
يك دفعه و يكبارگى و بىخبر و ناگاه .
يك برابر
(
yak - bar bar
) ص - م ف . پ . مضاعف .
يك برك
(
yak - barg
) ص . پ .
بهتر و خوبتر .
يك بر يك
(
yak - bar - yak
) م ف .
پ . يك بيك و متواليا و پىدرپى .
يك بسى
(
yak - basi
) م ف .
پ . يكبارگى و در يك هنگام و همگى و جملگى و تماما و جميعا .
يك بغل
(
yak - baqal
) ص . پ .
مقدار اندك يعنى آن مقدار از چيزى كه بتوان در زير بغل حمل كرد .
يك بن
(
yak - bon
) ا . پ .
ريحان .
يك بيك
(
yak - be - yak
) م ف .
پ . يگان و ناگهان و غفلة . و شبه و مانند و يقين .
يكپارچه
(
yak - p rce
) و