يتيمدار
(
yatim - d r
) ا . پ .
زنى كه مادر كودك بىپدر باشد .
يتيمه
(
ytime
) ا . پ . ماخوذ از تازى - هر چيز يكتا و فرد و بىهمتا و بىمانند . و مرواريد قيمتى .
يثرب
(
yasreb
) ا . ع . يكى از نامهاى مدينه طيبه .
يثربى
(
yasrebiyy
) ص . ع .
منسوب بيثرب .
يثريط
(
yosrit
) ع . فعل مضارع از اثراط البعير يثريط مانند اهراق الماء يهريق : يعنى پياپى رخ مىزند آن شتر .
يثلث
(
yaslas
) و (
yasles
) ا . ع .
نام جايى .
يثموم
(
yasmum
) ا . ع . نام گياهى كه به فارسى يز و بتازى ثمام نيز گويند .
يج
(
yaj
) ا . پ . جزء درونى رخسار .
يحابر
(
yah ber
) ا . ع . نام پدر قبيلهاى از تازيان .
يحابر
(
yah ber
) و
يحابير
(
yah bir
) ع . ج . يحبور .
يحامير
(
yah mir
) ع . ج .
يحمور .
يحبور
(
yahbur
) ا . ع . نام مرغى . و بچهء شوات و شوات نر . ج : يحابر و يحابير .
يحبور
(
yahbur
) ص . ع . رجل يحبور : مرد شادمان .
يحتمل
(
yahtamel
) پ . كلمهء فعل مأخوذ از تازى - يعنى گمان مىرود و احتمال مىدهد و شايد .
يحكم
(
yahkam
) ا . پ . خانه تابستانى .
يحمور
(
yahmur
) ا . ع .
سرخ . و گورخر . و نام ستورى . و نام مرغى .
ج : يحامير .
يحموم
(
yahmum
) ا . ع .
سياه . و دود و دخان . و كوه سياه . و نام مرغى . و نام چند اسب .
يحيط
(
yahit
) ا . ع . سال قحط .
يحيى
(
yahy
) ا . ع . از اعلام است . و ابو يحيى : مرك .
يخ
(
yax
) ا . پ . آب فسرده شدهاى كه از اثر سرما جامد شده باشد و جمس هتشه و هسر و هسير نيز گويند . و يخ بستن :
فسرده شدن و منجمد گشتن آب . و يخ در بهشت : قسمى از حلوا . و يخ كردن :
نيك سرد شدن . و آب بر يخ زدن : محو كردن . و برات بريخ و يا برات بسوى يخ : قول بىاعتبار . و بريخ زدن : فراموش كردن و فراموش كنانيدن و محو كردن . و بر يخ نوشتن : بيهوده كوشش كردن .
يخاب
(
yax - b
) ا . پ . يخاو .
يخاضير
(
yax zir
) ع . ج .
يخضور .
يخاو
(
yax - v
) و
يخاب
(
yax - b
) ا . پ . آب سرد شده بواسطه يخ .
يخاور
(
yax - var
) ص . پ .
منجمد و فسرده .
يخبسته
(
yax - baste
) ص . پ .
منجمد شده و مانند يخ فسرده شده .
يخبند
(
yax - band
) ا . پ .
ژاله و جليد و تگرك .
يخبند
(
yax - band
) و
يخبندان
(
yax - band n
) ا . پ . فسردگى از بسيارى سرما .
يختراش
(
yax - tar c
) ا . پ .
ابزارى كه بدان يخ را مىشكنند و مىتراشند .
يخچال
(
yax - cal
) ا . پ .
هر جايى كه در آن يخ را نگاهدارى مىكند و يخدان .
يخچه
(
yax - ce
) ا . پ . ژاله و تگرك .
يخدان
(
yax - d n
) ا . پ . هر جايى كه در آن يخ را نگاه مىدارند . و يك نوع صندوقى كه در آن جامهها را حفظ مىنمايند .
يخشانيدن
(
yaxc nidan
) ف م . پ . يخشودن فرمودن .
يخشودن
(
yaxcudan
) ف م .
پ . تيمار كردن اسب .
يخصص
(
yaxses
) ا . پ .
قسمى از كرفس كلان .
يخضود
(
yaxzud
) ا . ع . هر آنچه از چوب تر ببرند و يا از درختى بشكنند .
يخضور
(
yaxzur
) ا . ع .
جاى سبزهناك . ج : يخاضير .
يخفروش
(
yax - feruc
) ا .
پ . واو مجهول - كسى كه يخ مىفروشد . و يخ فروش نيشابور : نام يخ فروشى احمق از اهالى نيشابور .
يخ كوب
(
yax - kub
) ا . پ .
واو مجهول - درهم شكننده يخ .
يخ لخشك
(
yax - laxcak
) ا .
پ . يخى كه به روى آن مىلغزند و لغزش مىخورند .
يخمور
(
yaxmur
) ا . ع .
ميان كاواك بىثبات و مضطرب . و يك قسم مهرهء سپيد كه از دريا برآرند و در ميان آن شكافى باشد مانند شكاف هسته خرما .
يخنى
(
yaxni
) ا . پ . پخته ضد خام . و گوشت پخته شده گرم و يا سرد .
و ذخيره يعنى هر چيز از مال و زر و اسباب و غله