تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3010

مساهمون:

ص٣٠١٠
شده . و مرخص . و اذن دخول و يا خروج داده شده و اجازه داده شده . و مجاز و آزاد .

ماذى

(
m ziyy
) ا . ع . انگبين سپيد و تازه و انگبين بىآميغ و نيكو و جيد . و زره نرم و آسان . و سلاح هر چه باشد .

ماذيانات

(
m zey n t
) و (
m zay n t
) ا ع . كاريزها و آبراهه‌ها . و آنچه بر كنار آبراهه‌ها و يا پيرامون جويهاى خرد رويد .

ماذية

(
m zeyyat
) ا . ع . زن . و مى آسان فرو شوندهء در حلق . و زره نرم و زره سپيد درخشان .

مار

(
m r
) ا . پ . حيوانى دراز و خزنده و بىدست و پا كه بتازى حيه گويند . ج : ماران . و رنجور و معلول و بيمار . و محاسب و حساب كننده . و محاسبه و دفتر حساب . و كوبنده و زننده . و نام امراى گرجستان . و مار افعى : قسمى از مار كه افعى نيز گويند . و مار بدست ديگرى گرفتن : ديگرى را كار دشوار فرمودن . و مار بدست گرفتن : كار دشوار كردن . و مار پلاس : چلپاسه . و مار خوردن : رنج و سختى بردن و غم و اندوه خوردن . و مار در پيراهن : دشمن نزديك . و مار دو زبان : مردم منافق و دو روى . و مار شكم سوراخ : ناى هفت‌بند كه نوازند . و مار ضحاكى : زنجيرى كه بر پاى مجرمان نهند . و مار قهقه : افعى . و مار مصرى : نيزه و سنان مصرى . و مار نه سر : نه فلك .

مار

(
m r
) ا . پ . مادر .

مار

(
m r
) پ . كلمهء امر يعنى ميار .

مار

(
m r
) ع . كلمه‌ايست مأخوذ از سريانى بمعنى ولى و مقدس . و مار سرجس : نام موضعى . و مار سرجيس و مار يعقوب : نام دو نفر . و اين سه لفظ اگر چه هر يك مركب از دو كلمه مىباشد ولى حكم كلمهء واحد دارند .

مأر

(
ma'r
) م . ع . مأر السقاء مأرا ( از باب فتح ) : پر كردن آن مشك را . و مأر بينهم : تباهى انداخت ميان ايشان و بر دشمنى انگيخت و دشمنى كرد .

مأر

(
ma , r
) و

مأر

(
ma'ar
) م . ع . مئر عليه مأرا ( از باب سمع ) : دشمنى انديشيد به روى . و مئر الجرح مأرا : تباه گرديد زخم .

مار

(
m rr
) ا فا . ع . گذرنده و در گذرنده . و مار البيان : مذكور و مزبور و مشروح .

مارا

(
m - r
) پ . كلمهء مركب از ما و از را .

ماراب

(
m r b
) ا . پ . بخت و دولت تازه و نو و تازه‌بختى .

مار اژدر

(
m r - agdar
) ا . پ . مار بزرگ .

مار اسپند

(
m r - espand
) و

مار اسپندان

(
m r - espand n
) و

مار اسفند

(
m r - esfand
) و

مار اسفندان

(
m r - esfand n
) ا . پ . نام روز بيست و نهم از هر ماه شمسى . و نام ملك موكل بر آب . و ملكى كه تدبير امور روز بيست و نهم با اوست . و نام پدر آذرآباد .

مار افسا

(
m r - afs
) و

مار افسار

(
m r - afs r
) و

مار افسان

(
m r - afs n
) و

مار افساى

(
m r - afs y
) ا . پ . افسونگر مار و مارگير .

ماران

(
m r n
) پ . ج . مار . يعنى مارها . و نيز آهنگران .

مأرب

(
ma'rab
) ا ع . زمان و مكان كارهاى لازم .

مأرب

(
ma'reb
) . ا . ع . جائى است در حضرموت يمن كه از آنجاى نمك خيزد و غير منصرف باشد .

مآرب

(
ma ' reb
) . ع . ج . مأربة (
ma'rabat
) و (
ma'rob t
) و (
ma'rebat
) .

مار بالشى

(
m r - b leci
) ا . پ . قسمى از مار .

مأربة

(
ma'rabat
) و (
ma'rob t
) (
ma'rebat
) ا . ع . حاجت و ضرورت و احتياج . ج : مآرب . المثل : مأربة لا حفاوة : يعنى سبب اختيار اين امر حاجت و ضرورت است نه شفقت و مهربانى .

ماربين

(
m r - bin
) ا . پ . نام ناحيه‌اى از مضافات اصفهان .

مار پا

(
m r - p
) ا - ص . پ . آنكه پاى او مانند مار باشد .

مار پلاس

(
m r - pal s
) ا . پ . چلپاسه .

مار پيچ

(
m r - pic ?
) ا - ص . پ . پيچيدگى در اطراف مركزى .

مار تن

(
m r - tan
) ص . پ . آنكه تن و بدن وى مانند مار باشد .

مارتول

(
m rtul
) ا . پ . چكش و پتك و چاكوچ .

مارثون

(
m rsun
) ا . پ - مأخوذ از يونانى - باديان و رازيانه .

مارج

(
m rej
) ا . ع . شعلهء بىدود . قوله تعالى .
مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ
. از آتش بىدود

مارجى

(
m rejiyy
) . ص . ع . گمراه در دين .

مارچوبه

(
m r - c ? ube
) ا . پ . يك قسم گياهى كه آن را مارگياه نيز گويند و بتازى هليون نامند .

مارخ

(
m rex
) ا . ع . جارى و