در جنگهاى بين الملل اول و ويتنام به سربازان براى رفع خستگى و حس گرسنگى و تشنگى داده مىشد .
سابقه مصرف آن در ايران به دوران قاجاريه مىرسد .
سلطان الحكماء مىنويسد : " كوكا اسم درخت كوچكى است كه در مملكت پرو در مغرب ينگى دنياى جنوبى مىرويد و اين همان مملكت است كه گنهگنه نيز در آنجا پيدا شده است . برگ درخت كوكا شبيه به برگ چاى است مدتى بود كه اهالى آنجا برگ آن را جهت تقويت معده و تغذيه به كار مىبردند و در وقت گرسنگى از برگهاى مذكور رفع جوع مىنمودند قوت بدنيه به حالت اول معاودت مىكرد . فرنگىها از تركيبات آن جوهر مخصوص موسوم به كوكائين استخراج نمودهاند و اين همان كوكائينى است كه اگر به مقدار مخصوص در تحت جلد تزريق شود مخدر و بىحسكننده است ليكن برگش داراى چنين خاصيت و اثرى نيست ، دم كرده اين نه فقط مقوى بدن و عضله است بلكه قوه هوش را افزايشدهنده است و هرگاه از مقدار آن تجاوز نمايد مورث هذيان گردد و در صورتى كه افراط در خوردن آن نمايند لرزش اطراف [ دست و پا ] و تخدير عارض گردد . . . . ( 1 * ) .
در پزشكىنامه ( 2 * ) اشكال داروئى آن و در مفتاح الادويه عمل فيزيولوژى و موارد مصرف كوكائين آمده است كه در جاى خود خواهد آمد .
قسمت قابل مصرف : برگ
تركيبات شيميائى :
برگ گياه محتوى مواد زير مىباشد :
الف - آلكالوئيدها : برگ داراى چندين آلكالوئيد مىباشد كه مجموع آنها 7 / 0 تا 5 / 1 درصد و مقدار كوكائين كه آلكالوئيد اصلى است حدود يك درصد برگ است . آلكالوئيدهاى گياه شامل كوكائين ، آلفا و بتا تروكسيلين
Truxillin
، سيناميل كوكائين
Cynamylcocain
كه مشتق از
Ecgonin
مىباشد همچنين پزودو كوكائين ، اگكونين
Egconin
و هايگرين
Hygrin
مىباشد .
ب - گلوكزيدها : در برگ 4 نوع گلوكزيد وجود دارد .
ج - تاننها : گوكاتانيك اسيد
Cocatanic ac .
و كلروژنيك اسيد
Chlorogenic ac
د - اسانس : برگ داراى 06 / 0 تا 13 / 0 درصد اسانس مىباشد
ه - مواد ديگر : ويتامين
D , A
و مواد معدنى
موارد مصرف كوكا :
جويدن برگ كوكا به منظور افزايش مقاومت بدن در مقابل گرسنگى ، تشنگى ، بىخوابى ، خستگى ناشى از كار به عبارت ديگر ايجاد انرژى كاذب بسيار زياد ، در بين مردم بوليوى و پرو امرى عادى است . معمولا به برگ كوكا مقدارى خاكستر گياهانى مانند
Trichilia catuaba , Erythroxylon catuaba
،
Anemopaegma arvensis
و مقدارى آهك اضافه مىنمايند تا آلكالوئيد برگ زودتر آزاد شود .