Code - 2302
قرصعنه زرقاء
Eryngium campestre L .
مقدمه :
جنس
Eryngium
از خانواده
Umbelliferae
داراى 23 گونه مىباشد كه در مناطق مختلف دنيا بطور وحشى مىرويد . تعدادى از انواع آن نظير
( Button snakeroot ) E . aquaticum L .
در امريكاى شمالى و هند ،
E . yuccifolium
در امريكا در ناراحتىهاى كليوى ، ضعف نيروى جنسى ،
E . Planum
در شرق اروپا در سياه سرفه
E . campestre .
و
E . maritimum
در اروپا در عفونتهاى دستگاه ادرارى و بيمارىهاى پوستى و سياهسرفه و
E . foetidum
در صرع ، فشار خون بالا ، وجود تب و سرماخوردگى كودكان و به عنوان آنتى اسپاسموديك و هضمكننده غذا مصرف درمانى دارند .
تاريخچه و موارد مصرف درمانى در طب سنتى :
تئوفراست گياه را
Eringion
ناميده و نام علمى گياه
Eryngium
مشتق از آن مىباشد . به سريانى اين جنس را
Qersaanna
مىناميدهاند كه به قرصعنه معرب شده است
ديوسكوريد ذيل
Eryngion
كه اصطفن و حنين معرب آن را ارنجين و به صورت تحريف شده ارنخين ضبط نمودهاند مىنويسد :
گياهى است قاعدهآور و از بين برنده دلپيچه و نفخ ، خوردن آن با نوشيدنى درد كبد را تسكين مىدهد ، پادزهر سموم جانوران گزنده مىباشد . مقدار خوراك آن حدود 5 / 3 گرم و همراه با دانه انجره مصرف مىنمايند ( 1 * ) .
پزشكان قرون اوليه هجرى از آن نامى به ميان نياوردهاند فقط ابو ريحان بيرونى ذيل شوكه اليهوديه و شوكه زرقاء مىنويسد : " هى قرصعنه الزرقاء ) ( 2 * ) .
در شرح اسماء ذيل كمافيطوس از اين گياه نام برده شده و آمده است :
به زبان اندلسى آن را غاله قرشته ( 3 * ) جانت قبطه ( 4 * ) ، قرذاله برباطه ( 5 * ) به معنى شوك المفلفل ، بنواله ( 6 * ) مىنامند و آن قرسعنه مىباشد و ما ريشكهاى آن را مصرف مىكنيم ( 7 * ) .
پس از مدتها فراموشى ، ابو العباس نباتى صاحب كتاب رحله ، غافقى و شريف ادريسى مطالعاتى در زمينه اثرات درمانى انواع
Eryngium
انجام دادهاند كه ابن بيطار در جامع مفردات به نقل از آنها پرداخته است .
وى مىنويسد :
غافقى گويد كه آن مدر ، تحليلبرنده بلغم رقيق معده و روده و ريشه آن تسكيندهنده درد پهلو و سينه است ، زخمها و دبيلهها
[ Cysts ]
را تحليل مىبرد و شريف گويد مرباى ريشه آنكه با عسل تهيه شده باشد احشاء را تقويت مىكند اگر به اندازه برابر از ريشه آن و آرد جو را با افشره كاسنى مخلوط و بر ورم ساق پا و زخمهائى كه زرداب از آن ترشح مىشود ضماد نمايند همچنين در ابتداى داء الفيل