تارى ديد چشم مىآورد و اسپرم را زياد مىكند ( انصارى : ( 7 * ) ) ، ضد سم ، پادزهر گزيدگى سگ هار ، باز كننده گيرهاى سپرز ، كبد و خردكننده سنگ كليه است ( انطاكى 16 * ) .
پزشكان بعدى با ذكر موارد كاربرد فوق مطالبى را به شرح زير اضافه نمودهاند :
خوردن ناشتاى آن رافع بوى بد زير بغل مىباشد . اگر درخت انار ترش را با آب جرجير آبيارى نمايند ميوه آن شيرين مىشود و اگر خار خسك و نخود را با آب آن بپرورانند در توليد اسپرم بىمانند است مقدار خوراك آن حدود 20 گرم مىباشد ( حكيم مومن ، عقيلى خراسانى ، سلطان الحكماء نائينى : 17 * ) .
ناگفته نماند شليمر
Sisymbrium nasturtium
را جرجير ناميده است . اين گياه در طب سنتى به جرجير الماء و قره العين معروف بوده است ( 18 * ) .
قسمت قابل مصرف : كليه قسمتهاى هوائى گياه
تركيبات شيميائى :
برگها و دانهها داراى فيتوسترول يك آلكالوئيد و دانهها داراى 35 درصد چربى و 30 درصد مواد پروتئينى و برگها داراى اسانس مىباشند .
خواص و موارد مصرف درمانى :
ضد اسكوربوت ، نيرودهنده ، مدر ، محرك ، مقوى معده مىباشد . اسانس مستخرج از برگها اثر ضد باكترى دارد .
در هند از برگها به عنوان محرك ، مقوى معده ، ضد اسكوربوت و تصفيهكننده خون و از دانهها به منظور تقويت نيروى جنسى استفاده مىشود .
دانهها قرمزكننده پوست و التهابآور بوده و به جاى خردل از آن استفاده به عمل مىآيد . دمكرده 20 - 15 در هزار آن قىآور مىباشد .
دانههاى ميوههاى رسيده را خارج كرده و روغن آن تحت فشار استخراج مىشود .
اعضاى هوائى گياه به تنهائى يا مخلوط با سبزىهاى ديگر در سالاد مصرف مىشود .
به پارسى امروزه اين گياه را منداب مىنامند .
( 1 * ) - در ترجمه گرگيرا
( 2 * ) - تت صيدنه عپ 132 تش 233
( 3 * ) - شرح اسماء م - 74
( 4 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 1 ص 160
( 5 * ) - در اصل كنكير اصلاح شده از كتاب خطى