( 3 * ) - شرح اسماء م - ش 395
( 4 * ) - تلخيص از صيدنه ترجمه 435
( 5 * ) - تت جامع مفردات ج 1 ص 38
( 6 * ) - تلخيص از اختيارات بديعى 33
( 7 * ) - تت تذكره 47
( 8 * ) - در اصل : قيله
( 9 * ) - تحفه حكيم مومن 26 ، مخزن 986
Code - 2271
خلنج
Erica arborea L .
درختچهاى است جنگلى ، هميشه سبز ، از خانواده
Ericaceae
كه ارتفاع آن تا 7 متر نيز مىرسد . برگها سبز تيره ، گل سفيد ، صورتى به شكل زنگوله ، ميوه كپسول كوچك ، ريشه ضخيم كمى متورم و چوب آن محكم به رنگ قرمز مىباشد . از چوب آن براى تهيه پيپ استفاده مىشود . درختچه بومى مديترانه مىباشد و در جنگلهاى اروپا و ساير مناطق نيمكره شمالى مىرويد .
تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى :
گياه را به يونانى
Ereike
مىناميدهاند . اين نامى است كه به جنس گياه اطلاق و به اريقى معرب شده است .
تعريف شكل ظاهرى درختچه در نسخههاى موجود كتاب دياسقوريدوس و يا كتب ديگر به نقل از ديوسكوريد متفاوت مىباشد و به اشكال زير آمده است :
" هو شجره صغيره شبيهه بالطرفا غير انّها اصغر منه " . " هو شجره معروفه شبيهه بالطرفا غير انها اصغر منه " . " و هو على ما قال قوم لا بشل شجره كبيره ، اكبر من الطرفا " .
داود انطاكى و صاحب مخزن آن را چنين توصيف نمودهاند : درختى است شبيه درخت گز و در چين و بلاد روس و هند بسيار بزرگ مىشود . برگ آن مانند برگ گز ، گل آن كوچك ، سرخ و زرد و سفيد و ثمر آن مانند خردل مىباشد " .
به نظر ابن بيطار نام خلنج به دو گياه كه داراى خواص و اثرات درمانى يكسان مىباشد اطلاق مىشود .
با توجه به مراتب فوق تحت نام خلنج از دو گياه
Calluna vullaris ( L . ) Salisb
( سينونيم آن
Erica vulgaris L .
) و گياه مورد بحث در موارد مشابه استفاده درمانى به عمل مىآمده است . امروزه اين درختچه به خلنج شجرى و ابو حداد معروف مىباشد .
براى اطلاع از كاربرد درمانى اين درختچه به كد 1121 همين مجموعه رجوع شود .
منابع : دياسقوريدوس م - 1 ص 86 ش 49 ، الحاوى ج 20 ص 12 ، جامع مفردات ج 2 ص 68 ، اختيارات 150 ، تذكره 143 ، تحفه 107 ، مخزن 257 .