برگ داراى اثر ضد ميكروبى و بر روى استافيلوكوك اورهئوس موثر مىباشد . از شيرابه برگ براى رفع زكيل استفاده مىشود . گياه سمى است و باعث تشنجات صرعى شكل مىشود .
Code - 2249
افيبقطس
Epipactis grandiflora All .
گياهى است از خانواده
Orchidaceae
كه پزشكان سنتى در تاليفات خود آن را با اسامى افنيقطس ، افنقيطس ، افيقطس و افبقطس آورده و شكل آن را چنين توصيف نمودهاند :
گياهى است كه در بهار مىرويد ارتفاع آن كمتر از يك متر ، ساقه باريك ، پرشاخه ، برگ مانند سداب كمى درازتر با دندانههاى بسيار ريز و داراى كركهاى سفيد و دمبرگى دراز مىباشد . گلها به رنگ الوان و متمايل به سفيد و تخم آن به تخم شلغم شباهت دارد و به صورت تقلب به آن اضافه مىشود . محل رويش آن سوريه ، مصر ، اسكندريه و نواحى اطراف آن و بين مزارع گندم ، جو و عدس مىباشد و در مصر آن را سلجم يا شلجم مىنامند و رايحه ترنج از آن به مشام مىرسد . قسمت قابل مصرف برگ ، دانه و ريشه گياه مىباشد .
پزشكان سنتى موارد مصرف و اثرات درمانى آن را چنين ذكر نمودهاند :
پادزهر داروهاى سمى مىباشد ، درد كبد را تسكين و ورم آن را درمان مىنمايد ( ديوسكوريد - 1 * ) ، رگهاى كبد و سپرز را باز مىكند و نفخ را از بين مىبرد . مقدار خوراك آن حدود 5 / 2 گرم ، سه روز متوالى مىباشد ( ابن بيطار - 2 * ) ، همراه با نوشابههاى شيرين مصرف مىشود . به صورت خوراكى و ضماد درد پا را تسكين مىدهد و در موارد نفخ و سفتى اعضاء سودمند مىباشد ، افشره ريشه گياه كه در بهار مىگيرند از ساير اندامهاى گياه موثرتر مىباشد و مقدار خوراك آن ده گرم و طبيعت آن در دوم گرم و خشك مىباشد . از روغن تخم گياه كه به زيت شلجم معروف است در امر درمان استفاده مىشود ( انطاكى ، حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 3 * ) .
( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 349
( 2 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 1 ص 46
( 3 * ) - تت تذكره 52 ، تلخيص از تحفه 27 و مخزن 98
Code - 2250
ذنب الخيل
Equisetum arvense L .
ذنب الخيل يا دم اسب صحرائى گياهى است پايا به ارتفاع 35 يا 60 سانتىمتر از خانواده
Equisetaceae
، بدون گل ، با ريزوم افقى ، سياهرنگ كه در غالب نقاط مرطوب به خصوص در زمينهاى سيليسى كه در زير آن سفره آب سطحى وجود داشته باشد به صورت خودرو و به وفور مىرويد .