Code - 2214
برنگ كابلى
Embelia ribes Burm
درختچهاى است پايا ، بالارونده با ساقههاى چوبى از خانواده
Myrsinaceae
، شاخهها نرم ، قابل خميدن ، به رنگ سفيد مايل به خاكسترى ، برگها ساده ، متناوب ، بيضوى شكل ، نوكتيز به درازاى 14 - 6 سانتيمتر و عرض 4 - 2 سانتيمتر ، گلها به رنگ سفيد و سبز متمايل به سفيدى ، ميوهها گوشتدار ، كوچك ، بيضوى به درازاى 4 - 4 / 2 ميليمتر ، مجتمع به صورت خوشه ، به رنگ قرمز تيره يا قهوهاى ، سطح ميوه صاف و داخل آن دانهاى سخت ، مدور ، كوچك به رنگ قرمز سياه ، مغز به رنگ سفيد ، با طعم تلخ و بوى آن تند مىباشد .
گرد آن مخاط بينى را تحريك مىكند و موجب جارى شدن خون از بينى مىشود .
ريشه قهوهاىرنگ و متمايل به خاكسترى مىباشد .
منشاء اصلى گياه جنوب هند و نواحى شرقى افريقا است . امروزه گياه در سرتاسر هند تا جنوب چين ، در اندونزى ، اسام ، سريلانكا تا ارتفاعات 1500 مترى بطور وحشى مىرويد .
تاريخچه :
در طب ايورودا شناخته شده است
Sushruta , Charaka
با نام
Vrishanasana
از آن نام برده و براى آن اثر ضد كرم قائل شدهاند . به سنسكريت گياه
Vagbhatta
و
Vidanga
ناميده شده و تاميلها اكنون آن را ويدانگه مىنامند . نام عربى آن بدنج از همين واژه ماخوذ شده است . به هندى آن را ببرنگ
Baberang
مىنامند و نام اردو
Baoberang
و فارسى برنگ از همين نام گرفته شده است و چون ميوهها از هند به طريق كابل به ايران وارد مىشده است به آن نام برنگ كابلى دادهاند .
هندىها در زمان قديم از ميوه آن به عنوان هاضم ، ضد نفخ ، مسهل و در خيز عمومى انساج و پنومونى و چينىها به عنوان مدر ، ضد نفخ و در موارد اختلالات هاضمه ، كوليك و يبوست از آن استفاده درمانى به عمل مىآوردهاند .
پزشكان سنتى اسامى ميوه را ابرنگ كابلى ، ابرنج ( رازى ) ، برنج كابلى ( هروى ) ، برنگ كابلى ( اخوينى ) ، برنج ( ابو ريحان ) ، بدنج ( اسرائيلى قرطبى ) ، برنق ( ابن بيطار ) و ابرنگ ( عقيلى خراسانى ) نيز ناميدهاند و نظريات آنها درباره خواص و اثرات درمانى آنها چنين است :
خاصيت آن خشك كردن رطوبات معده و مفاصل و قلع و قمع كردن كرم كدو مىباشد ( رازى : 1 * ) ، بلغم و سودا را از معده و مفاصل برمىكند ( هروى : 2 * ) ، دانهاى است كه از هند يا سند مىآورند و دو نوع كوچك كم شاخه و بزرگ پرشاخه دارد . كرمها به خصوص كرم كدو را از روده مىراند ( ابن سينا : 3 * ) ، مشابه آن به همان اندازه ترمس و يا قنبيل [ نيم وزن آن ] مىباشد ( ابن بيطار : 4 * ) ، مقدار خوراك آن حدود 25 [ 5 / 7 ] * گرم مىباشد ( انصارى : 5 * ) با مصرف آن رنگ ادرار مانند رنگ بقم ( قرمزرنگ ) مىشود . براى معده و روده زيان دارد مگر آنكه آن را با كتيرا مصرف نمايند ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى :
6 * ) .