قدما جنس
Juniperus
را عرعر ناميدهاند امروزه اين نام به
Altissima ( Mill . ) swingle ailanthus
كه اصل آن از چين و ژاپن مىباشد و به ايران وارد شده است عرعر مىنامند ( مراجعه شود به كد 209 همين مجموعه ) .
از جنس
Juniperus
ميوه سهگونه
J . communis L .
( عرعر صغير ) ،
J . oxycedrus L .
( عرعر كبير ) و
J . Sabina L .
( ابهل ) در طب سنتى مورد مصرف درمانى داشته است و چون شكل ظاهرى هر دو گياه اول به يكديگر شباهت دارند و خواص درمانى آنها نيز يكسان است ديوسكوريد آنها را ذيل
Arkeuthos
و پزشكان ديگر ذيل عرعر آوردهاند و چون ميوه گونه اول ( گياه مورد بحث ) به اندازه نخود و كوچكتر مىباشد به نام صغير ( كوچك ) و گونه دوم
J . oxycedrus
را كه ميوه آن بزرگتر و به اندازه فندق است عرعر كبير يا عرعر بزرگ ناميدهاند .
عرعر صغير درختچهاى است هميشه سبز با نام پارسى " سرو كوهى " به ارتفاع متوسط 6 متر از خانواده
Cupressa ceae
، ساقه به قطر تا 30 سانتىمتر ، شاخهها متعدد ، قهوهاىرنگ ، برگها چرمى ، سوزنى شكل ، نوكتيز به رنگ سبز مايل به آبى . در روى برگ نوارى به رنگ روشن به موازات طول برگ و پشت برگ يك رگه سفيد مشاهده مىشود ، درختچه 2 پايه است و اندامهاى توليد مثل بر روى پايههاى مجزا و به صورت شاتونهاى منفرد در محور ساقه ظاهر مىشوند . شاتونهاى نر كوچك ، بيضوى با فلسهاى متعدد و شاتونهاى ماده كوچك و به رنگ سبز ، ميوه سته و در اواخر سال اول تشكيل مىشوند .
ميوههاى نارس به رنگ سبز مايل به آبى هستند و در سال بعد پس از رسيدن رنگ آنها آبى يا بنفش مايل به سياه مىشود . ميوههاى رسيده به اندازه نخود به قطر 7 ميلىمتر و از سه براكته ضخيم و به هم پيوسته تشكيل شدهاند سطح خارجى ميوه را يك قشر نازك مومى سفيدرنگ پوشانده است . ميوه معطر ، تلخمزه ، كمى شيرين و محتنوى سه دانه سخت و زاويهدار است .
پراكندگى :
سرتاسر اروپا ، شمال امريكا ، كانادا ، سيبرى ، اسكانديناوى ، شمال آسيا تا ارتفاعات 2500 متر جنگلها به طور خودرو وجود دارد . در يوگسلاوى ، ايتاليا ، آلبانى كشت مىشود . در ايران در جنگلهاى شمال ، آذربايجان ، جنگل قرهداغ و حسن بگلو مىرويد از اين درختچه دو زير گونه
Subsp communis riedle
و
Subsp nana sym
كه مترادف آن
Subsp hemisphaerica ( Presl ) Nyman
( به نام لمبير ) در مازندران ، دره تالار ، دره هراز ، گدوك بهطور خودرو وجود دارد .
تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى :
نام جنس از واژه لاتين
Juneprus
به معناى تند و تيز و معطر گرفته شده است . شناخت و استفاده از جنس
Juniperus
به 1550 سال قبل از ميلاد مىرسد در شماره 16 پاپيروس هيرست و شمارههاى 138 و 154 پاپيروس برلين كه در زمان اتوتيس اولين فرعون مصر نوشته شده مورد استفاده عرعر در موارد