( 1 * ) - تلخيص از تذكره صفحه 247 ، تحفه حكيم مومن صفحه 193 و مخزن الادويه صفحه 418
Code - 2895
اسل ( اسل نر )
Juncus arabicus Post .
گياهى پايا از خانواده
Juncaceae
و جنس
Juncus
، ديوسكوريد اين جنس را
Skhoinus heleias
ناميده است كه اصطفن و حنين معادل عربى آن را سمّار و پزشكان بعدى اسل ناميدهاند و ذيل اين نام اغلب سه گياه و برخى مانند حكيم مومن و داود انطاكى دو گياه را شرح مىدهند ( رجوع شود به مقدمه كد 2896 ، گياه بعدى ) .
ديوسكوريد گويد كه آن دو صنف دارد صنف اول اكسى سحوينس ناميده مىشود كه خود به دو صنف تقسيم مىشود كه صنف دوم آن ( گياه مورد بحث ) را سحونيس ( معرب از واژه يونانى
Skhoinos
) مىنامند كه داراى ميوهاى گرد و سياهرنگ است . چنانچه حدود 8 گرم ميوه آن را شسته و با شراب ممزوج نمايند و بياشامند خونريزى رحم و شكمروش را بند آورده و مدر مىباشد ولى باعث سردرد مىشود و اگر ريشه را همراه با برگ تازه آن ضماد نمايند در گزيدگى رتيل سودمند است ( ديوسكوريد :
1 * ) .
ابو ريحان بيرونى ذيل غرز مىنويسد ابو حنيفه گويد كه آن نوعى اسل است كه از آن غربال مىسازند و غريز ناميده مىشود ( ابو حنيفه به نقل ابو ريحان : 2 * ) .
اسل " ديس " است و ابو حنيفه گويد كه آن " كولان " است ( غافقى : 3 * ) . " ريس السمّار نوع منه و هو الاسل * " ( ابن ميمون : 4 * ) . اسل " سمار " ى است كه از آن حصير مىبافند و آن اذخر نيست و آن را كولان مىنامند ( ابو حنيفه به نقل ابن بيطار : 5 * ) ، اسل نر را كولان مىنامند دانه آن سياهرنگ و بزرگتر از تخم ماده
( Juncus effusus L . )
و گياه آن خشن و ضخيمتر از اسل ماده ، مزاج هر دو مركب از برودت غالب مىباشد آن را بوط و در شام بابير و به يونانى سجيلوس يعنى تحليلبرنده مىنامند . اسل نر مسكن ، خواب آور و در استسقاء و ماليخوليا و خوابيدن بر روى حصير بافته شده از آن براى بدنهاى خشك سودمند است ( داود انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 6 * ) .
تركيبات شيميائى :
گاليك اسيد
Galic acid
، كلروژنيك اسيد
Chlorogenic acid
، لوتهئولين
Luteoline
، آپىژنين
Apigenine
و گلركزيد
Glucoside
.
در سوريه از دمكرده و جوشانده گياه به عنوان مدر و در بيمارى استسقاء استفاده به عمل مىآورند .
امروزه گياه را سمار الحصر مىنامند .
توجه :
زيادهروى در مصرف آن موجب مسموميت و مرگ مىشود .