تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 459

مساهمون:

ص٤٥٩
Code - 2870
ياسمين برگ‌پهن
Jasminum arborescens Roxb .
درختچه‌اى است بزرگ ، ساقه افراشته ، منشعب ، پرزدار از خانواده
Oleaceae
، مترادف آن
J . latifolium Roxb
، برگ‌ها متقابل ، ساده ، تخم‌مرغى يا دوكى شكل ، نوك‌تيز ، داراى كرك‌هاى خاكسترىرنگ در دو سطح برگ . گل‌ها سفيد ، معطر ، مجتمع به صورت آرايش خوشه‌اى ، ميوه بيضوى خميده و سياه‌رنگ .

پراكندگى :

دامنه‌هاى كم‌ارتفاع تا 1200 مترى جنگل‌هاى جنوب آسيا مانند هند ، هيماليا ، پاكستان و احتمالا بلوچستان ايران . نام جنس گياه واژه لاتين ماخوذ از زبان پهلوى
Yasmin
( مراجعه شود به فرهنگ پهلوى ) است كه
Wahman
( بهمن ، ماه يازدهم ) امشاسيند خويش ( فرشته نگهبان ) ياسمين سفيد است ( بند هش ص 306 ) ، نام گونه
Abores - cens
( - درخت مانند ، به بزرگى درخت ) و مترادف آن
- Latifo - lium ) Latifolium
داراى برگ‌هاى پهن ) به مناسبت‌هاى فوق به گياه داده شده است . برگ‌ها تلخ ، قابض ، خلطآور ، خنك‌كننده ، قىآور و مقوى هستند و در هند از افشره برگ‌هاى تازه مخلوط با فلفل سياه و سير براى باز كردن انسداد مجارى برنش و خروج خلط سينه استفاده به عمل مىآورند . مقدار خوراك براى اشخاص بالغ افشره 7 برگ تازه و براى كودكان افشره نصف برگ مخلوط با افشره 4 برگ
Sesbania grandiflora
مىباشد . همچنين از برگ‌ها در اختلالات قاعدگى و در پاكستان از ريشه ها با نام
Chambli ki jar
به عنوان آنتى اسپاسموديك استفاده به عمل مىآيد .
Code - 2872
ياسمين زرد
Jasminum fruticans L .
درختچه‌اى است تقريبا هميشه سبز به ارتفاع 5 / 1 - 5 / 0 متر از خانواده
Oleaceae
، ساقه متعدد ، چوبى ، كمانى سخت ، شاخه‌ها داراى پوست سبز ، شياردار ، برگ‌ها متناوب ، داراى سه برگچه كوچك به درازاى 2 - 1 سانتيمتر و يا گاهى ساده ، برگچه‌ها و از سرنيزه‌اى يا تخم‌مرغى و به رنگ سبز تيره و براق . گل تقريبا بزرگ به درشتى 15 - 12 ميلىمتر به رنگ زرد در گل آذين گرزنى انتهائى با 5 - 2 گل ، كاسه گل داراى 5 - 4 كاسبرگ ، جام قيفى شكل و زردرنگ . ميوه سته ، سياه‌رنگ ، واژ تخم‌مرغى ، 2 خانه با يك دانه .

پراكندگى :

بومى نواحى مديترانه است در ايران در اغلب حاشيه جنگل‌هاى شمال ايران تا ارتفاع 2000 متر از سطح دريا بالا مىرود . گياه در دره رودخانه تالار ، كجور ، دشت نظير ، چالوس ، رودبار ، حسن بيگلو ، لوشان ، ارسباران ، كتل تك چنار و خراسان به‌طور وحشى مىرويد . گياه در جنگل‌هاى شمال ياسمن زرد ، ياس زرد و در ارسباران شوران ناميده مىشود