شكل ، داراى 4 - 2 دانه صاف ، كوچك به رنگ سياه . ريشه متورم ، دراز و شيرين و با نام سيبزمينى شيرين به مصارف تغذيه مىرسد .
منشاء اوليه گياه آمريكاى جنوبى است . امروزه در امريكا ، شمال افريقا و آسيا بهطور وحشى وجود دارد . در ايران در نظيرآباد بلوچستان وجود دارد و گجر لاهورى و قجر لاهورى ناميده مىشود و به واسطه اهميت زيادى كه از نظر تغذيه دارد در امريكا ، چين ، ژاپن ، اندونزى ، استراليا ، هند و مصر كاشته مىشود . در ژاپن بعد از برنج بيشترين مقدار مصرف در تغذيه را دارد . در بعضى از مناطق ايران نيز كاشته مىشود . انواع مختلف كاشته شده آن از نظر مرفولوژى ، رنگ ، طعم با يكديگر اختلاف دارند به عنوان مثال نوع
Mabrouka
داراى برگ قلبى شكل ، ساقه سبزرنگ ، خارج غده قرمز ، داخل آن سفيد رنگ و شيرين آن متوسط ، نوع
Abees
برگها شبيه به برگ بيد ، رنگ داخل غده زرد پرتقالى و طعم آن بسيار شيرين ، نوع
Hebah
ساقه گياه قرمزرنگ و داخل غده به رنگ پرتقال است .
تاريخچه :
نام گونه گياه از
Patate
نامى كه بوميان امريكاى مركزى ( احتمالا هائيتى
Haiti
) به سيبزمينى دادهاند گرفته شده و اين نام در اغلب زبانها وارد شده است ( - به همين كد در واژهنامه ) . قريب دو هزار سال است كه بوميان امريكا آن را كشت مىدهند . برخى منشاء گياه را هند ذكر نمودهاند . به سنسكريت گياه
Paktalu
به هندى
Shakarkand
و به اردو
Shakarqand
ناميده شده است . ( سلطان الحكماء متوفى 1323 هجرى قمرى ) ذيل سيبزمينى مىنويسد در زمان فتحعلى شاه قاجار به ايران وارد شده و آن را " قند زمين " ناميدهاند " ( 1 * ) .
تركيبات شيميائى ريشه متورم يا غده مانند :
نشاسته ، قند ، پيگمانهاى كاروتنوئيد ، گلوبولين ، ايپومائين
Ipomoein
، اسانس كه داراى ايپومارن
Ipomarin
به فرمول
C 15 H 22 O 3
مىباشد و براى حيوانات بسيار سمى است ، فيتوسترول و كلروژنيك اسيد .
برگها داراى انسولين مىباشند هريك گرم از برگ برابر 440 واحد انسولين
Insulin
است .
هر يكصد گرم سيبزمينى شيرين حاوى مواد زير است :
پروتئين 8 / 1 - 2 / 1 گرم ، مواد چرب 5 / 0 - 4 / 0 گرم ، هيدراتهاى كربن 27 - 24 گرم ( قند % 8 نشاسته % 18 ) ، كلسيم 30 - 20 ميلىگرم ، پتاسيم 273 - 263 ميلىگرم ، سديم 10 ميلىگرم ، فسفر 48 - 45 ميلىگرم ، منيزيوم تراس ، آهن 7 / 0 ميلىگرم ويتامين
A
8800 واحد بين المللى ، ويتامين
B 1
81 ميكروگرم ،
B 2
40 ميكروگرم ، نياسين 7 / 0 ميلىگرم ، ويتامين
C
30 ميلىگرم ، خاكستر 2 / 1 - 1 گرم ، آب 70 درصد . زمان هضم 3 ساعت ، كالرى 21 .