Code - 2827
زنجبيل برگ بيدى
Inula salicina L .
گياهى است پايا به ارتفاع تا 90 سانتيمتر از خانواده
Compositae
، ساقه افراشته ، برگها متناوب ، دراز و باريك ، چرمى ، قسمتهاى انتهائى ساقه تقريبا بيضوى شكل بدون دمبرگ ، ساقه آغوش ، گلها زردرنگ ، دمگل دراز و ميوه فندقه است . گياه در شمال و مركز ايران ، اطراف تهران ، اروميه رويش دارد . از اين گياه گونه فرعى
Subsp aspera ( Poir ) Hayek
( مترادفهاى آن
I . aspera Poir
و
Var . aspera ( Poir ) Beck
) در منطقه وسيعى از ايران از جمله جنگل گلستان ، كجور ، دره هراز ، حسن بيگلو ، اطراف درياچه اروميه ، بجنورد ، گناباد ، اطراف دماوند و تهران رويش دارد .
سابقا از ريشه گياه در انسداد روده ، برگرداندن ترشحات معده و مخاط به خارج و ضعف عمل روده استفاده مىشده است .
Code - 2831
طبّاق كبير
Inula viscose ( L . ) Aiton .
گياهى است پايا ، بوته مانند با بوى قوى به ارتفاع تا يك متر از خانواده
Compositae
، ساقههاى متعدد آنكه از قاعده ريزومى شكل خارج شدهاند به كاپيتولهاى زردرنگ و مجتمع به صورت گل آذين خوشه دراز منتهى مىشوند . برگها متناوب ، نيزهاى به رنگ سبز و محل رويش گياه منطقه مديترانه و افريقا مىباشد به ويژه در اسپانيا ، الجزاير و سوريه بهطور وحشى مىرويد . در سوريه آن را طبّاق و طيون مىنامند .
تاريخچه :
ديوسكوريد آن را نوعى
Cuniza
دانسته و اصطفن و حنين آن را قونيزا اعظم ترجمه نمودهاند . درباره موارد مصرف آن پزشكان قديم چنين مىنويسند :
اگر پركهاى آن را بر روى زمين بگسترانند و يا بسوزانند دود آن گزندگان ، پشه و كيك را دور مىنمايد و ضماد آن نيز در گزيدگى جانوران موثر است . نوشيدن جوشانده گل و برگ آن همراه با شراب مدر و در قطره قطره آمدن پيشاب موثر ، قاعدهآور و خارجكننده جنين است . درد قولنج و درد رحم را تسكين مىدهد و نوشيدن جوشانده آن در يرقان و با سركه در صرع سودمند است ( ديوسكوريد : 1 * ) . غافقى گويد طبّاق را در اندلس طباقه مىنامند ، ديسقوريدوس گويد . . . ( مطالب كاملا با آنچه در دياسقوريدوس ذيل قونيزا آمده است مطابقت كامل دارد ) ( ابن بيطار : 2 * ) . ماليدن جوشانده آن آماسها را تحليل مىبرد و نوشيدن آن گير رگها را مىگشايد و در ناراحتىهاى قلب و معده موثر و خردكننده سنگ كليه است . در گرممزاجان باعث سردرد و سنگينى سر مىشود مگر آنكه با گشنيز مصرف نمايند ( داود انطاكى : 3 * ) .
حكماء بعدى علاوه بر تكرار موارد مصرف ذكر شده در فوق مىنويسند : طبّاق . . . كبير او قوىتر از صغير ، گل او گشاينده انسداد كبد ، تقويتكننده كبد ، خارجكننده مشيمه ( 4 * ) ، پادزهر سموم ، برگ و گل آن خارج