ها قلبى شكل و بغلگير ساقه به درازاى 8 - 6 و پهناى 2 - 1 سانتيمتر ، گل زردرنگ مجتمع به صورت گل آذين منشعب ديهيمى ، ميوه فندقه كركدار .
محل رويش :
زمينهاى مرطوب محمودآباد ، دره لار ، رودخانه هراز ، قرهداغ ، ميانه ، زنجان ، قزوين ، شورين همدان ، صحنه ، دستگرد ، سمنان ، دامغان ، دره لار ، گچسر ، رودخانه كرج . در برخى مناطق از گياه در موارد اسهال و مارگزيدگى استفاده به عمل مىآيد .
واريتهاى از اين گياه در چين رويش دارد كه نام علمى آن
Inula britanica L . var . chinensis
مىباشد .
Code - 2814
شابابك
Inula conyzoides DC .
گياهى است از خانواده
Compositae
كه قدما درباره خواص و موارد مصرف آن مىنويسند :
شابابك ريزش آب دهان كودكان را قطع مىكند و براى دردهاى سودايى سودمند است ( ابن ماسويه به نقل رازى ) شهبانو گرم و خشك است در درجه دوم ، در نفخ رحم و ناراحتىهاى مربوط به مغز مانند فالج ، لقوه ، صرع و نسيان موثر است ( هروى : 2 * ) . جوانسفرم ، شاه بابك و شاهبانك است و در بعضى نسخ شامامك ( رسائلى به نقل ابو ريحان : 3 * ) . شهمانج به بينى كشيدن آن مغز را تميز مىكند و خوردن آن در رطوبت معده موثر است ( ابن سينا : 4 * ) ، " هو الذى يقال له بمصر برنوف " ( ابن ميمون : 5 * ) . شاهبابك ، شابابك و آن برنوف است گفته شده كه آن نوعى قيصوم است و گويند كه آن شاهبانج است و در حاوى آمده است كه آب حب شبرم برى است ( 6 * ) و در بعضى كتب آمده است كه شاهبابك شجره ابراهيم است كه در دور مىرويد ( ابن بيطار : 7 * ) . " شاه بانك ، شاه بانج ، غابانك . . . هم خوانند و آن بنفسج الكلاب بود كه به عربى " فسوه الكلاب " ( 8 * ) گويند . . . . و به شيرازى آن را تسسگ ( 9 * ) خوانند و قائممقام مرزنجوش بود " ( انصارى : 10 * ) .
شاهبانك : ماهيت آن اختلاف است . . . محقق آن است كه بنفسج الكلاب است كه به شيرازى تسسگ گويند جهت صرع و آب رفتن از دهان ، خصوصا اطفال ، نفخ شكم و زخمها مفيد و قائممقام مرزنجوش است ( عقيلى خراسانى : 11 * ) .
( 1 * ) - تت الحاوى فى الطب ج 21 صفحه 118
( 2 * ) - الابنيه عن حقايق الادويه صفحه 207
( 3 * ) - تت صيدنه عز ص 194
( 4 * ) - تت قانون عب ص 436
( 5 * ) - شرح اسماء العقار - م - ش 375