يكى دانستهاند در حالى كه قدما به خوبى اين گياهان را از يكديگر تميز مىدادهاند . عقيلى خراسانى در كتاب خود دو گياه اول را به نام " نيل " و وسمه را به نام " كتم " آورده است و ذيل " كتم " مىنويسد : . . . " خضاب بوسمه بهتر از خضاب نيل است " در اينجا منظور از وسمه برگ " نيل برى " است ولى همان جا مىنويسد " وسمه هندى
( Indigofera tinctoria )
در تخضيب و تطويس بهتر از وسمه كرمانى
( Indigofera argentea )
است و وسمه كرمانى تخفيب آن كمتر و ليكن رنگ آن ديرتر مىماند و تخضيب آن مايل به سياهى است به رنگ موى ، و طاوسيت ندارد " ( 4 * ) .
خضاب معمولى بين عامه كه هنوز رواج دارد سائيده مخلوطى از برگ نيل كرمانى با سائيده برگ حنا مىباشد .
خواص و موارد مصرف درمانى آن :
خواص آن كموبيش مانند نيل بستانى ( نيل هندى ) مىباشد . عقيلى خراسانى ذيل نيل مىنويسد : " نيل با گلقند خواه هندى ، خواه كرمانى آن جهت وحشت ، هموم ( جمع هم به معناى غم اينده يا نگرانى ) ، خفقان ( طپش قلب ) و با سكنجبين جهت سپرز موثر است ( 5 * ) . ريشه و برگ گياه تونيك تلخ و دانه آن كشنده انگلهاى روده مىباشد .
گياه را به پارسى وسمه كرمانى ، رنگ ، رنگ كرمانى ، گياهرنگ ، گياه نيل ، نيل كرمانى و در بلوچستان شمل
Shamal
مىنامند .
( * ) - در بعضى منابع مترادف آن
Indigofera argentea L .
را اصل قرار دادهاند .
( 1 * ) - رجوع شود به بند هش صفحه 340
( 2 * ) - حدود العالم من المشرق الى المغرب صفحات 366 و 367
( 3 * ) - ارشاد الزراعه صفحه 161
( 4 * ) - مخزن الادويه صفحه 473 - 474
( 5 * ) - مخزن الادويه صفحه 565 - 566
Code - 2805
عدس تلخ
Indigofera roxburghii Jauma
عدس تلخ دانههاى گياه اينديگوفرار و گسبرگى از خانواده لگومينوز
Leguminosae
است . دانهها به رنگ قرمز ، با سطح صاف و بيضى شكل به درازاى 3 - 2 ميليمتر با طعم تلخ مىباشد . در طب عوام براى تسكين درد معده مصرف مىشود ( 1 * ) .
( 1 * ) -
Hooper David , Useful Plants And Drugs of Iran And Iraq . Chicago , U . S . A , 1937 . P . 129 .