تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 387

مساهمون:

ص٣٨٧
منقسم به لوب‌هاى نامساوى ، دندانه‌دار ، نوك‌تيز به درازاى تا 30 و پهناى تا 7 سانتيمتر به رنگ سبز مايل به خاكسترى و چسبنده . گل‌ها درون سنبله‌هاى انتهائى ، استكانى ، 5 لوبى به رنگ زرد روشن با رگه‌هاى بنفش از ارديبهشت و خردادماه تا پائيز مشاهده مىشوند . كاسه گل زنگوله‌اى شكل ، پايا ، 5 دندانه ، نوك‌تيز است . ميوه كپسول محتوى مقدار زيادى دندانه‌هاى كوچك كليوى به درازاى 3 / 1 - 1 و پهناى 1 ميليمتر ، پوسته مشبك و به رنگ قهوه‌اى روشن يا خاكسترى مايل به قرمز مىباشد .

پراكندگى :

گياه در مناطق مرطوب ، كنار جاده‌ها و مخروبه‌هاى تمام نيمكره شمالى ، اروپا ، تركيه ، قفقاز ، روسيه ، آسياى ميانه ، سيبرى ، افغانستان ، پاكستان ، شمال افريقا و ايران رويش دارد . محل رويش آن در ايران ، اطراف تهران ، كندوان ، منجيل ، رودبار ، اراك ، همدان و كرمانشاه است .

تاريخچه :

تاريخچه و كاربرد گياه در طب سنتى ذيل كد 2744 تحت عنوان بنج ابيض شرح داده شده است . فقط اضافه مىنمايد در قرون وسطى همراه با آكونيت ، تاتوره ، شوكران ، ترياك و غيره براى بيهوشى در اعمال جراحى به كار مىرفته است . براى اطلاع از كاربرد گياه در طب سنتى به كد 2744 ( بنج ابيض ) همين مجموعه رجوع شود . قسمت قابل مصرف در درمان : برگ و دانه‌هاى خشك

تركيبات شيميائى :

آلكالوئيدهاى تروبان شامل : هيوسيامين
Hyoscyamine
به فرمول
C 17 H 23 NO 3
، هيوسين
Hyoscine
( يا اسكوپولامين يا
Amorphous hyoscine
) به فرمول
C 17 H 21 NO 4
و آتروپين
Atropine
به مقدار كم . همچنين گياه داراى فلاونوئيد روتين
Tutin
، گليكوزيد هيوسىپيه‌رين
Hyoscypierine
، استه‌آرين ، آميدن ( به مقدار 30 درصد ) ، موسيلاژ ، آلبومين ، املاح پطاسيم ، صمغ و روغن كه از دانه گياه استخراج مىشود اين روغن به رنگ زرد مايل به سبز است . هيوسيامين در اثر ذخيره شدن تا حدى به آتروپين و اسكوپولامين تبديل مىشود . مقدار آلكالوئيدهاى برگ 28 / 0 - 05 / 0 و دانه 3 / 0 - 05 / 0 درصد مىباشد .

خواص درمانى :

مخدر ، ضد درد ، گشادكننده مردمك چشم ، هيوسيامين و اسكوپولامين بر روى سيستم اعصاب مركزى اثر نموده و داراى اثرات پاراسمپاتوليتيك
P arasympatholitic
يا آنتى كولينرژيك مىباشد . هيوسيامين موجب بهبود لرزش ماهيچه‌هاى داراى منشاء عصبى مركزى است و از آنها براى درمان بيمارى