علائم مسموميت :
ظرف 2 - 1 ساعت پس از مصرف استفراغ ، اسهال خونى ، دردهاى شكمى ، ورم معده و روده ، شوك و گاهى مرگ ديده مىشود .
Code - 2705
رازيانه برى
Hippomaratrum libanotis Koch
پزشكان سنتى شكل گياه را چنين توصيف نمودهاند . گياهى است شبيه به رازيانه بستانى
Foeniculum vulgar Mill
ولى ساقه آن از بستانى عميقتر و به ساقه ريباس شباهت دارد . ريشه آن كوچكتر و با عطر بيشتر و دانه ( ميوه ) بزرگتر و سبزتر از نوع بستانى است .
گياهى است از خانواده
Umbelliferae
كه به يونانى آن را
Hippomarathon ' '
يعنى " رازيانه پهن " مىناميدهاند . نام جنس گياه
Hippomaratrum
از همين واژه گرفته شده است . اصطفن و حنين آن را به إفوّمارثن
Effomarathon
معرب نمودهاند كه به صورت تحريف شده اقومارثن در بعضى كتب قديم آمده است .
ديوسكوريد مىنويسد افومارثن " رازيانج غير بستانى كبير " است . ريشه آن معطر و قطره قطره آمدن ادرار را درمان مىكند و چنانچه زن آن را به خود برگيرد قاعدهآور است و خوردن دانه و ريشه آن بندآورنده اسهال ، خردكننده سنگ ( كليه ) و پادزهر گزيدگى خزندگان ، پاككننده يرقان ، و خوردن جوشانده آن شيرافزا و پاككننده رحم خانمهاى تازهزا است ( 1 * ) .
رازى ضمن شرح رازيانج مىنويسد رازيانج غير بستانى كه آن را " رازيانج عظيم " مىنامند درمانكننده چكهچكه آمدن ادرار و قاعدهآور است . برخى آن را رازيانج الجبل مىنامند و بولس گفته است كه در مقايسه با ساير انواع رازيانه خاصيت خشككنندگى آن بيشتر است ( 2 * ) .
جالينوس به نقل ابن بيطار گويد : ريشه و بذر " رازيانج البرى الكبير " يا افومارثون از رازيانج بستانى قوى تر است ( 3 * ) .
انصارى مىنويسد " برگزيدگى سگ ديوانه ( هار ) طلا كردن نافع بود " ( 4 * ) .
پزشكان بعدى حكيم مومن و عقيلى خراسانى علاوه بر ذكر موارد مصرف درمانى فوق مىنويسند طبيعت آن در آخر سوم گرم و در دوم خشك است . چرك زخم را پاك مىكند و در بند آمدن خون قاعدگى و تبهاى مزمن نيز موثر است ( 5 * ) .
توضيح :
گياه در اغلب كتب قديم با رازيانج در يك موضع آمده است و در كتاب دياسقوريدوس ذيل " افومارثن " بعد از مارثن ( رازيانه ) و در مخزن الادويه با عنوان " رازيانه برى " بلافاصله بعد از رازيانج آمده است .
( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 3 ص 271 ش 67