گشتبرگشت ، سوار الهند ( ابو ريحان : 3 * ) ، رشتههائى است برهم و درهم پيچيده و معمولا 5 عدد است كه از يك منشاء سرچشمه گرفته و رنگ آنها مايل به سياهى و زردى است بعضى گفتهاند كه آن نيلوفر صحرايى است و اينان درست گفتهاند ( ابن سينا : 4 * ) . به شيرازى پيچك گويند و از هند آورند و ابن سرابيون گويد كه آن كمكننده اسپرم و شير است و مصلح آن مرباى حب الصنوبر است ( انصارى : 5 * ) .
طبيعت آن در اول گرم و در آخر آن خشك و در سوم گرم و خشك است .
مسهل بلغم غليظ ، محلل ، ملطف و ضماد آن جهت آماسهاى سرد ، قوبا و جرب نافع است . مقدار خوراك آن حدود 5 / 3 گرم و بدل آن صبر است ( حكيم مومن ، عقيلى خراسانى ، سلطان الحكماء : 6 * ) .
امروزه در تهران ميوهها را " بهمنپيچ " مىنامند ( هوپر : 7 * ) .
قسمت قابل مصرف : ميوه ، پوست ، ريشه
تركيبات شيميائى :
پوست ساقه حاوى مواد زير است : كلروپلاست پيگمان
Chloroplast pigments
، هايدروكسى - كربوكسيليك اسيد
H ydroxycarboxylic acid
، فيتوسترول ، فلوبوتانن
Phlobotannins
يك ماده كريستال به رنگ زرد نارنجى و لينين
Lignin
.
خواص درمانى ريشه و پوست ساقه : خلطآور ، نرمكننده ، قابض ، كمكننده شير
موارد مصرف درمانى ريشه و پوست :
قولنج ، جرب ، وجود چرك در حفرههاى بدن به ويژه ذات الجنب ، ديابت ، اسهال و اسهال خونى .
از ميوه در اسپاسم عضلات ، نفخ ، اسهال ، ديابت ، انگلهاى دستگاه گوارش استفاده درمانى به عمل مىآيد .
( 1 * ) - ترجمه از الحاوى ج 21 ص 360
( 2 * ) - الابنيه ص 275
( 3 * ) - صيدنه عپ ص 318
( 4 * ) - تت قانون عب ص 340
( 5 * ) - اختيارات بديعى ص 379
( 6 * ) - تحفه حكيم مومن ص 231 ، مخزن الادويه 483 ، فروغ ناصرى
( 7 * ) -
David Hooper , Useful Plants and Drugs of Iran and Iraq , Chicago , U . S . A . June 30 , 1937 . P : 124