Code - 2570
سويا
Glycine Max ( L . ) Merr .
گياهى است يك ساله ، علفى ، پرشاخه از خانواده
Leguminosae
به ارتفاع 100 - 30 سانتيمتر ، شاخهها در انتها داراى پيچك و كركدار . برگها متناوب ، مركب از سه برگچه بزرگ به درازاى 12 - 4 سانتيمتر و پهناى 8 - 2 سانتيمتر ، بيضوى يا تخممرغى شكل نوكتيز . گل به رنگ سفيد و يا ارغوانى و به صورت مجتمع از بغل برگها خارج مىشود . ميوه نيام ، باريك ، درازا 5 / 7 - 3 سانتيمتر به رنگ قهوهاى ، كركدار ، داخل ان 5 - 2 دانه ، كمى گرد به درازاى 9 - 6 ميليمتر و پهنا 4 ميليمتر به رنگهاى مختلف ، سفيد ، زرد ، سياه ، قرمز قهوهاى ، لاجوردى . از دانههاى زرد كه داراى روغن بيشترى است براى استخراج روغن استفاده مىشود .
گياه بومى چين و ژاپن است ولى اكنون در اغلب نقاط پرورش داده مىشود .
تاريخچه :
نام علمى جنس گياه از واژه يونانى
Glykis
به معنى شيرين گرفته شده است . اين نامگذارى به واسطه شيرين بودن برگ و ريشه بعضى از گونههاى اين جنس است . چينىها آن را
Dou chi
مىنامند و از سه هزار سال پيش از ميلاد در تغذيه از آن استفاده مىكردهاند سپس در ژاپن ، كره و مالزى مورد استفاده قرار گرفته و در قرن هيجدهم به اروپا و قرن نوزدهم به امريكا راه يافته است و امروزه در اغلب نقاط دنيا از جمله ايران با اسامى سويا ، لوبيا چينى و لوبيا روغنى كشت مىشود .
قسمت قابل استفاده : دانه
تركيبات شيميائى :
ايزوفلاونها :
Glycetin , Genistein , Daidzein
فسفوليپيدها :
Phos phatidylinositol , Pho sphatidylcholine
و فسفاتيديل اتانلآمين
Phospha tidylethanclamin
اسيدهاى چرب ( حدود 20 درصد ) : پالميتيك ، پالمىتولهئيك ، استهآريك ، لينولئيك و اولئيك اسيد .
اسيدهاى آمينه : داراى 22 اسيد امينه است كه مقدار آنها در انواع سويا متغير است از جمله :
آرژىنين 7 / 7 - 7 ، هيستيدين 4 / 2 - 4 / 1 ، لئوسين 45 / 8 - 6 / 7 ، ليزين 3 / 6 - 3 ، ترهئونين 4 - 7 / 3 ، تريپتوفان 4 / 1 - 35 / 1 ، گلىسين 98 / 0 - 96 / 0 ، پرولين 9 / 3 - 7 / 3 ، تيروزين 9 / 1 - 8 / 1 گرم درصد .
همچنين در دانه تازه يك فيتوتوكسين به نام سوژا آگلوتىنين
Soja agglutinin
وجود دارد كه در اثر حرارت از بين مىرود و دانه پخته شده نه تنها سمى نيست بلكه آنتى توكسيك است .
علاوه بر اين در دانهها فورمونونهتين
Formononetine
، اكسيداز پروتهآز وجود دارد .
بطور كلى در يكصد گرم دانه خشك موارد زير وجود دارد :