ترياقات وارد مىشود از براى دفع سموم و تقويت ادويه خصوصا براى دفع سميت گازگرفتگى سگ هار ، افعى ، مار ، عقرب و سموم كشنده ( 3 * ) .
جنطيانا ريشه حنطل رومى است بازكننده گير رگهاى كبد ، طحال و از بينبرنده ورم اين اعضاء ، باز كننده خون قاعدگى و خارجكننده جنين بطور كلى و موضعى مىباشد ( هروى : 4 * ) . جنطيانا كف الذئب ، دواء الحيه و به پارسى كوشاد ، ششكه ( 5 * ) و به هندى پكهان بيد ( 6 * ) ناميده مىشود ( ابو ريحان : 7 * ) مزاج آن در سوم گرم و در دوم خشك است عصاره آن در ذات الجنب سودمند است براى تهيه عصاره ريشه را به مدت 5 روز در آب خيسانده پس از پختن و صاف كردن تا رسيدن به غلظت عسل آن را حرارت مىدهند .
مشابه آن در اثر درمانى يك برابر و نيم وزن آن اسارون و نصف وزن آن پوست ريشه كبر است ( ابن سينا : 8 * ) .
ماسرجويه گويد جنطيانا مدر و قاعدهآور است ( ابن بيطار : 9 * ) ، زيادكننده اسپرم و در سياتيك و درد ورك و بيمارىهاى سوداوى ( 10 * ) موثر است ( غسانى : 11 * ) . مضر سينه و مصلح آن اسقولوقندريون است ( انصارى : 12 * ) . قدرت اثر درمانى ريشه تا سه سال و عصاره تا 7 سال باقى است ( انطاكى : 13 * ) ، مخلوط آن با سداب پادزهرى قوى است ( عقيلى خراسانى : 14 * ) . از بهترين مقويات است و در تب نوبه به جاى گنهگنه و در ضعف مجارى هاضمه مفيد است . هايتر طبيب فرنگى در علاج نقرس بهترين داروها دانسته ولى چون امراض نقرسيه اغلب با هيجان و التهاب شديد همراه هستند لهدا استعمال ادويه مره محركه در آنها ممنوع است مگر در نقرس كه علامات ضعف بنيه در او آشكار باشد ( سلطان الحكماء :
15 * ) .
جنطيانا ، ژانتيانالوته آ بومى فرنگستان از طايفه ژانسيانا و از عوامل مقويه مره ( 16 * ) مىباشد ( ناظم الاطباء : 17 * ) .
قسمت مورد استفاده :
ريشه خشك شده گياه است كه در بازار تجارت به صورت قطعاتى به درازاى 30 - 10 سانتيمتر و به قطر 3 - 1 سانتيمتر به رنگ زرد تيره ، نسج اسفنجى ، كه در ابتدا ملايم و به تدريج بسيار تلخ و بوى غير مطبوع و تند عرضه مىگردد .
تركيبات شيميائى :
ريشه داراى مواد زير مىباشد :
1 - گليكوزيدهاى تلخ
Seco - iridoids
مانند جنتيوپيكرين
C 16 H 20 O 9 Gentiopicrosids ) Gentiopicrin
به مقدار 4 - 1 درصد ،
Amarogentin
% 04 / 0 - 01 / 0 و
C 16 H 22 O 16 Swertiamarin
به مقدار % 84 / 0 - 049 / 0 )
2 - الكالوئيدهاى تلخ نوع
Piridine
مانند
Gentianine
% 8 / 0 - 6 / 0 ،
Dentialutine