علامت ان هزال و لاغرى و زردى رنك و كمى اشتهاست يا آنكه سبب ان قلّت منى است و علامت ان قلّت خروج منى و غلظت منى است يا بجهة قلّت انتشار است و علامت ان قوه بدن و قوه شهوة و كمى نفح است علاج در قسم اوّل علاج تقويهء بدن است و اكثار در غذاهاى كرم و برد معتدل چون آب كوشت و زردهء تخم مرغ عسلى يا شكر و اكثار در خواب بجهة ترطيب بدن و استعمال عطريّات و بهترين هم ؟ ؟ ؟ سو است اما به قدر طاقت و مزاج و سن و فصل و در قسم ديّم علاج مداومت حمام و خوردن شير شكر و شير و ترنجبين سفيد خوب 30 درهم با شير كاو بجوشانند تا غليظ شود و اكر قلّت منى و برودت مزاج باشد كه علامت ان جمود منى در نزد خروج است استعمال مسخنات نمايند چون مرباى شقاقل و مرباى زردك و حلواى تخممرغ و زنجبيل پرورده و اكر قلّت منى و حرارت باشد كه علامت ان غلظة منى و سهل الخروج بودن منى است تناول مبرّدات نمايند چون دفع كاو و حلواى خرفه نيز مفيد است و هركاه بجهة انتشار باشد تناول غذاى نفاخ نمايند مثل خوردن پياز و لوبيا و انكور و شير و شكر و هركاه در وقت خواب يك پياله آب پياز سفيد را كوفته بنوشند در اين باب بسيار مفيد است ايضا آشاميدن آب نخود هم نافع است تتمه نقصان الباه هركاه بجهة استرخاء آلت باشد سبب ان يا ضعف تمام بدن است و علامات و معالجات او مذكور شد و اكر بجهة ضعف نفس آلت باشد علامت ان لاغرى قضيب و خصيه و كمى نعوظ
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 98
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص٩٨