كه طعام با وجود لطافت دير از معده بكذرد و نفخ كند و رايحهء غذا از جشا معلوم شود و تحقيق اين ان است كه غذا هرچند ثقيل باشد بيش از دوازده ساعت الى پانزده ساعت در معده امحا نماند و بيشتر از هفت ساعت نكذرد و غذاى لطيف از چهار ساعت زودتر و از هفت ساعت ديرتر نماند و الّا با قوه دافعه يا ماسكه ضعيف خواهد بود چنانچه بر ارباب بصيرت مخفى نخواهد بود
ضعف قوه هاضمه
ضعف قوه هاضمه يا منوط و مربوط بر ضعف هريك از اين قوى ثلثه مذكوره خواهد بود يا به سبب قلت يا ضعف حرارت غريزى در بدن حاصل خواهد شد علاج ابتداء سوء مزاج معده به نوعى كه در سوء مزاجات مذكور شد نمايند و تقويه معده بربوب و شربتها و چيزهاى مقويه نمايند مثلا يك دانه املهء پرورده در يك پياله كلاب شسته آمله را با بيست م ل سكنجبين بخورند و كلاب را با نبات عصر كرم نموده بخورند يا آنكه آمله را بعوض سكنجبين بخورند با نيم م ل طباشير بخورند و يا آنكه در صورت تحقق شروط عشره تنقيه كامل نمايند كه در منضجات افسنتين مغز هستهء آلوبالو ريشهء كاسنى مكد 2 م ل داشته باشد و در مسهلات ثناء مكى بابونه مكد 2 م ل نمايند و بعد از اتمام تنقيه شير بز با سكنجبين و شربت بزورى و ترنجبين بقاعده كه مذكور خواهد شد بخورند و تقويه معده بجوارشات ديكر نمايند و غذا در ايام تنقيه و ايام مسهل نخودآب و من بعد انارين و نارنكى و ليمو و نان مرباى سيب و به و زرشك و آش غوره و سماق و شربت ريواس و امثال ذالك بخورند
هيضه و تخمه
هيضه و تخمه آن است كه اطعمه در معده بماند و