تقسيمات شش است
وجع معدهء صفراوى
اكر صفراء بفم معده باشد و رقيق بود علامت ان حدوث وجع در خلو معده و طرف صبح و شام باشد و رفع و تسكين ان بعد از اكل طعام بود و احساس الم در فم معده كنند و خلط بقى كردن زود برآيد و وجع هم ساكن كردد علاج اكثر روزها در خلاء معده باب كرم و سكنجبين قى بايد كرد و صبحها زودتر غذاى لايق به حال خورد يا آنكه صبحها شربت بهليمو يا فواكه خورد خلاصه بايد معده را از مسكنات صفرا خالى نكذارد اگرچه متصلا يك دانه آلوبخارا در دهن نكاه داشته كاهكاهى آب او را برند و ترشىهاى مقوى معدهء حار چون آش ناردان و سراق و شربت زرشك و شربت غوره و ربوبات بارده و ادويهاى مقويه به كار دارند و اكر صفرا اندك غليظ باشد كه علامت ان تمام واقع نشده و خلط و تسكين تمام نيافتن از قى بايد احتمالى در امر قى نموده و اكر حاجت افتد مستفرغ صفراى غليظ چون ايارج فيقرا به كار برند و اكر صفرا ار عضو ديكر بجهة سدّه يا ضعفى بمعده بريزد به دستور معالجه ان عضو بايد نمود وجع معدهء صفراوى اكر صفراى رقيق اندر قعر معده باشد علامت ان احساس در خله معده يا استداد بسيار و غسيان و تحوّع و افاقه و تسكين حاصل نشدن مريض از قيست و در حين قى نيز دير برآيد علاج بايد در اينجا امر بقى كردن بيشتر از نوع سابق باشد بلكه غبّا امر نمايد و دواها و غذاهائى بدهند كه رقيق دمى خشك و مرخى معده باشد بجهة آنكه به سبب ارخاء دفع ان فزود آسان باشد و اكر رفع مرض به اينها نشود معلوم است كه جرم معده ماده را