و مخدرات چون بخور ترياك و بخور پوست چوب چنار و بخور قهوهء تلخ معالجه كنند و قهوه را مضمضه نمايند و بخورند و بهترين قسم بخور انست كه قيفى بر روى چيزى كه بخور و در آتش ريختهاند بكذارند و سه بار يك قيف را بر موضع وجع نزديك كنند كه كما ينبغى بخور برسد ايضا از آب جوشانيده تاجريزى عدس كلنار فارسى كلخطمى كل ماميثا پوست هليله زرد و كوكنار بخورد و مضمضه كند و فصد قيفال و چهار رك و حجامت كنند و اكر از برودت باشد از دار فلفل و عسل مضمضه كنند ايضا شبت بابونه اكليل كاوزبان ترنجبين مضمضه نمايند و قلونيا بخورند و محمد ذكريّا در سير السّاعه مىكويد كه مويزج را در پنبه كهنهء پيچيده و تر نموده كوبيده در موضع وجع كذارند فى الحال ساكن شود و ثابت مىكويد كه در معالجه دندان هيچ بهتر از مضمضهء سركه و نمك نيست و در بارد و حار نافع است و اكر كرم خورده باشد معالجه اسهل و اتمّ قلع است و الا تخم پيار كندنا در روى آتش بكذارند و بنوع مسطور سابق بخور دهند يا آنكه جوالدوز را سرخ نموده ماسوريانى بر دندان موجع كذارد و جوالدوز را از ان نى يا ماسوره داخل نموده بر موضع وجع كذارند و او را داغ كنند و اين عمل ماسوره و نى بجهة ان است كه جوالدوز سرخ بجاى دكر نرسد و يا اينكه مفتولى به اين نوع كج نموده سر او را اندكى پنبه پيچيده به تيزابى زده بسعى تمام كه بموضع وجع كذارده قدرى نكاه دارد فى الحال ساكن شود و ان وقتى عجب المنفعة باشد كه در ان موضع كرمخورده كى سوراخى باشد
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 40
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص٤٠