و در ايام بحران بهم رسد و يا بجهة انتفاخ عروق و شراين تحت دماغ است كه بعلّت امتلاء عرق منفجر شده و علامات ان در اكثر حمرت در وجه و عبى و ثقل درد سر وقوعش از صداع است و يا به سبب ضربه يا سقطهايست كه وريد يا شريان قطع شده باشد علاج اكر بسبب بحران يا انتفاح عروق باشد قطع جايز نيست از سقوط قوه بهم نرسد يا آنكه علامات امتلا كه از ان جمله حمرت صورت وجع است بر طرف شده باشد در اين صورت انف را باب كشنيز تر و سركه و كلاب بسيار سرد شده باشد بشويند و پاهاى او را به آب بسيار سرد بكذارند انكاه كهربا و سريش كلنار فارسى سائيده و با قلم در دماغ بپاشند و سركين ماده اولاغ را در آب برك بارهنك شيره كشيده قطور نمايند و كج كاشان خمير نموده بر سير بكيرند و ايضا پوست تخم مرغ خانكى را بسيار نرم سائيده با قلم در انف بپاشند ايضا مؤخر افيون و غبار آسيا كلنار فارسى مازو نيز كوفته بشيرهء سركين ماده اولاغ سرشته تبار عنكبوت غلطانيده در انف پر كنند ايضا مقدم مازو در خون سياوش زاج اهك بپاشند و پيشانى را بكلاب و كافور اقاقيا كلنار فارسى افيون صندل طلا نمايند ايضا نشاسته و كل ارمنى سركه بمالند و جالينوس مىفرمايد كه هركاه رعاف نهايستد و قوه قريب بسقوط مبادرت باشد نه فصد قيفال از جانب مقابل پس انكاه از كتف تا كتف و از ران قريب بخصيتين تا قدم را ؟ ؟ ؟ بر سينه محكم بهبندند و بكذار مجاجم را بر سراف تا قطع كند خونرا سريعا
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 37
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص٣٧