شكم مادرش نهادند و سخت پسنديده و نيكو سيرت و با رأى و مردانگى بود و ايوان كسرى و مداين او بنا كرد و به سبب استيلاى عرب ، دار الملك به مداين آورد تا دفع عرب مىكرد .
10 . اردشير [ 1 ] بن هرمز بن نرسى چهار سال
چون شاپور ذو الاكتاف كناره شد ، اين برادرش اردشير ، جاى او را بگرفت و مدّت چهار سال پادشاهى راند ، بعد از آن پسر شاپور ذو الاكتاف جاى پدر بگرفت و مستولى گشت .
[ 22
f
]
11 . شاپور [ 2 ] بن شاپور بن هرمز پنج سال و چهار ماه
اين شاپور ، پسر ذو الاكتاف است چون عمّ او اردشير كى « 1 » جاى پدرش گرفته بود ، نماند [ 2 ] ، او به جاى پدر خويش بنشست .
12 . بهرام [ 3 ] بن شاپور بن هرمز ، يازده سال
اين بهرام ، پسر شاپور ذو الاكتاف است و برادر آن شاپور دوم و چون برادرش ، گذشته شد و از وى هيچ پسر نماند ، اين برادر ملك بگرفت و در خاندان او بماند .
13 . يزدجرد [ 4 ] بن بهرام بن شاپور ، بيست و يك سال و پنج ماه .
ولى عهد پدر بود ، امّا مردى ظالم بدخوى دراز دست بود ، و از اين جهت او را
شرح
[ 1 ] . برادر شاپور ذو الاكتاف است كه فردوسى او را به دادگرى ستوده است اما مورّخان او را ستمگر دانستهاند . كريستن سن مدت پادشاهى اردشير دوم را از 383 تا 389 مىداند و او را پادشاهى ضعيف النفس مىخواند كه در زمان او اعيان دولت اقتدارى را كه در زمان شاپور از دست داده بودند به چنگ آوردند و اردشير را خلع كردند .
[ 2 ] . چون پدرش درگذشت خردسال بود . عمويش اردشير . . تا به مردى رسيدن وى پادشاهى كرد و پس از ده سال تخت شاهى را به شاپور واگذاشت اما پس از پنج سال پادشاهى ، شبى در شكارگاه بادى سخت وزيد و خيمه را كند و شاپور مجروح شد و بمرد . كريستن سن سالهاى پادشاهى او را در فاصله سالهاى 388 تا 383 ميلادى مىداند .
( فرهنگ نامهاى شاهنامه ، ص 604 ) .
[ 3 ] . كريستن سن مىنويسد كه بهرام 388 تا 399 ميلادى پادشاهى كرد . بلعمى درباره مرگ او مىنويسد : سپاه بر وى بشوريد پس تيرى بر او زدند و كشته شد و كس ندانست كه آن تير كه زد . ( فرهنگ نامهاى شاهنامه ، ص 198 ) .
[ 4 ] . يزدگرد در پهلوى به صورتYazdgardياYazdkartمركب از يزد : ايزد و كرد به معنى كرده ، آفريده كه
هامش
( 1 ) .PB: ندارد .