ذكر ملوك فرس و انساب و تواريخ ايشان
فرس [ 1 ] ، جمع فارس و معنى فرس ، پارسيان است و به تازى چنين نويسند « 1 » و پارسى را فارسى نويسند [ 1 ] ، روايت است از اصحاب تواريخ چون حمزة [ 2 ] بن الحسين الاصفهانى - كى مردى محقّق بوده است - و از ديگران ، كى بر شمردن نام ايشان دراز گردد و از علما و تواريخيان فرس و عرب - كى به محلّ اعتماد بودهاند - [ 3 ] و در كتاب مذيّل تاريخ محمّد بن جرير الطبرى با ايشان در معنى ، موافقت است و بنده آن را تأمل كرده است و اتفاق است كى جملهء ملوك فرس چهار طبقه بودهاند :
1 . پيشداديان ، 2 . كيانيان ، 3 . اشغانيان ، 4 . ساسانيان .
و دو طبقه ازين جملت ، پيش از اسكندر رومى بودهاند ، كى او را ذو القرنين ، خواندندى : پيشداديان و كيانيان ، و دو طبقه ديگر بعد از [ 9
f
] اسكندر رومى
شرح
[ 1 ] . فرس به ضمّ اول و سكون ثانى ، نامى است كه در كتب عربى به صورت جمع مكسّر براى « فارسى » به كار رفته است و به معنى پارسيان و ايرانيان است . در جايى ديگر در فارسنامهء ابن بلخى آمده است : « پسر او در ميان عرب پرورده است و آداب فرس نداند . . . » و سعدى راست :ز پاس تو نه عجب در بلاد فرس و عرب * كه گرگ بر گله يارا نباشدش عدوان[ 2 ] . ابو عبد الله بن حسن متولد در حدود 270 و درگذشت حوالى 350 تا 360 هجرى قمرى است كه مؤلف كتاب سنى ملوك الارض و الانبياء و كتاب التصحيف و كبار البشر است .
[ 3 ] . ر ك صفحه 9 سنى ملوك الارض و الانبياء ، چاپ كاويانى ، برلين .
هامش
( 1 ) .P: ندارد .