كرامت آن ، مخصوص گردانيد و عالميان در كنف عدل و رأفت و پناه احسان و عاطفت آسوده گشتند [ 1 ] و او سعادت دو جهانى بيابد و اين مزيّت و كرامت ، ايزد تعالى ، خداوند عالم ، سلطان معظّم ، شاهنشاه اعظم ، مولى الامم [ 2 ] ، مالك رقاب العرب و العجم ، جلال دين اللّه ، سلطان ارض اللّه ، ظهير عباد اللّه ، معين [ 3 ] [ 2
f
] خليفة اللّه ، غياث الدّنيا و الدّين ، ناصر الاسلام و المسلمين ، محيى الدّولة القاهرة الباهرة : ابو « 1 » شجاع محمّد بن ملكشاه ، قسيم [ 4 ] امير المؤمنين را - ادام اللّه ايّامه و نشر فى الخافقين [ 5 ] اعلامه [ 6 ] و أنفذ شرقا و غربا و بعدا و قربا اوامره و احكامه - ، [ 7 ] ارزانى داشته است كى با « 2 » ملك روى زمين كى به ارث و استحقاق يافته است ، و رايت عدل و سياست كى در عالم افراشته است و آفتاب جود و احسان او ، كى بر خاص و عام تافته است ، اهتزازى [ 8 ] دارد در اكتساب علوم و معرفت احوال و اشكال و نهاد عالم ، كى باعث آن جز شرف نفس و كمال عقل نيست و اين فضيلتى است كى تا بنياد جهان
شرح
[ 1 ] . ياد آور اين ابيات از شاهنامه است :اگر بخشش و دانش و رسم داد * هنرمند گرد آورد با نژادبزرگى و افزونى و راستى * همى گيرد از خوى بد ، كاستى[ 2 ] . سرور امتها ، صاحب اختيار تازيان و پارسيان ، شكوه دين خداوند ، پادشاه زمين خدا ، ياور بندگان .
[ 3 ] . جانشين خدا ، پناه دين و دنيا ، ياور اسلام و مسلمانان ، زنده سازنده دولت قاهر درخشان .
[ 4 ] . قسيم : بخش كننده ، شريك ، جميل : در راحة الصدور راوندى ( ص 152 ) نيز لقب سلطان محمد : قسيم امير المؤمنين است و در آنجا مىخوانيم : « سلطان محمد تمام بالا بود ، كشيده ابرو ، چهره به اندك مايه زردى مايل ، محاسن سياه و انبوه به طول مايل . . . به دين و ديانت آراسته و به عدل و عفت ، موصوف . . . صائب راى و ثابت عهد و صادق وعد بود . . . » . قسيم امير المؤمنين لقب چند تن از پادشاهان سلجوقى است چون : بركيارق بن ملكشاه ، طغرل بن ارسلان شاه بن طغرل و مسعود بن داود . . .
[ 5 ] . خافقين تثنيه خافق به معنى مشرق و مغرب ، خاور و باختر .
[ 6 ] . اعلام جمع علم : درفشها و نشانهها .
[ 7 ] . ادام الله . . . خداوند پايدار بداراد روزگار عمر او را و درفشهاى او را در خاور و باختر بگستراناد و فرمانش را در شرق و غرب و دور و نزديك روان بداراد .
[ 8 ] . شادمانى و جنبش .
هامش
( 1 ) .B. ناخواناست .p: مير اضافه دارد .
( 2 ) .p: ندارد .