در موضوع تجارت و صنايع استان فارس ، اصطخرى و مقدسى به تفصيل گفتگو كردهاند . در زمان آنها چنان كه قبلا گفتيم ، بزرگترين بندر ايران در خليج فارس شهر سيراف بود و تمام كالاهايى كه از طريق دريا وارد مىشد از آن بندر توزيع مىگرديد . امتعهء نفيس و كمياب هندى كه در زبان عربى آنها را مجموعا « بربهار » مىگفتند به آنجا وارد مىشد . اصطخرى واردات سيراف را چنين ذكر مىكند كه عود و عنبر و كافور و جواهر و خيزران و عاج و آبنوس و فلفل و صندل و انواع عطرها و داروها و ادويه از هندوستان به آن بندر وارد مىگردد و در خود سيراف سفرههاى بسيار خوب و پارچههاى كتانى ساخته مى شده و بازار مهمى براى خريد و فروش مرواريد است . ايالت فارس در هر زمان به تهيهء عطرها ، مخصوصا عطرى كه از گل سرخ در ولايت گور يا فيروز آباد به عمل مىآيد مشهور بوده است . ابن حوقل گويد گلاب فارس را به اكناف و اطراف جهان از جمله به هندوستان و چين و خراسان و همچنين به مغرب يعنى شمال آفريقا و شام و مصر مىبردند . از گور علاوه بر گلاب ، عرق طلعانه و عرق قيصوم و عرق زعفران و عرق سوسن و عرق بيد صادر مىگرديد . در شاپور چنان كه مقدسى گويد ده نوع عطر روغنى به عمل مىآمد : عطر بنفشه ، عطر نيلوفر . عطر نرگس ، عطر كارده ، عطر سوسن ، عطر زنبق ، عطر مورد ، عطر مرزنجوش ، عطر بادرنگ و عطر بهار نارنج ، و به كشورهاى مشرق زمين فرستاده مىشد .
گليمبافى و قلابدوزى فارس همه وقت معروف بود و در مشرق زمين ، كه لباس ، مشخص مقام و منزلت افراد بود ، پارچههاى زربفت خاصى براى مصرف شخص سلطان در هر يك از شهرهاى فارس ساخته مىشد و روى آن پارچهها نام و طغراى سلطان قلابدوزى مىگرديد . بهترين اين نوع پارچهها از « توج » صادر مىگرديد . همچنين در فسا انواع زرىهايى كه نام پادشاه به رنگ آبى و سبز مانند پر طاووس در آن بافته مىشد ، تهيه مىگرديد . ديگر محصولات
فارسنامه ابن بلخى ( فارسى ) — صفحة 455
مساهمون: منصور رستگار فسايى
ص٤٥٥